4 Mayıs 2007 Cuma

Biber

Turk mutfaginin vazgecilmez sebze ogelerinden biri olan Biber'i veren bitkisi, Patlicangiller'dendir. Anayurdu Guney Amerika' dan tum dunyaya yayilip ulkemizde de bol bol yetistirilen biberin, 700 kadar turu vardir. 50-100 cm. kadar boylanan biryillik otsu bitki biberin sap ve dallari zamanla odunsulasir. Bazi yerlerde ikiyillik bitki olarak gelismekte ve calmisi gorunus kazanmakta; hatta tropik bolgelerde agaccik haline gelmektedir.

Biber bitkisinin turlere gore degismekle birlikte, uzunca oval bicimli, kenarlari duz yapraklarinin rengi, yesilin aciktan koyuya kadar degisen tonlarinda olur. Yaz aylarinda acan kucuk cicekleri, beyaz ve ender olarak menekse rengindedir. Biber meyveleri renk, bicim, buyukluk ve tat bakimindan turlerine gore buyuk farkliliklar gosterir. Meyvenin kabugu, disk bicimindeki kirli beyaz renkli ufak tohumlarinin kumesinden bir boslukla ayrilir.

Ulkemizde dolmalik, sivri, carliston, domates, sus vb. turleri yetistirilmektedir. Biber meyvesi taze olarak salatalara katilir, oylece yenilir; dolmasi ve tursulari yapilir. Aci biberler baharat olarak sikca kullanilir. Domates biberinin salcasi yapilmakta ve ayrica biberler, turlu yemeklere katilmaktadir.

BESIN DEGERLERI

100 gr. dolmalik ya da sivri taze biberin icerdigi besin degerleri sunlardir: 22 kalori; 1,2 gr. protein; 4,8 gr. karbonhidrat; 0 kolesterol; 0,2 gr. yag; 1.4 gr. lif: 22 mgr. fosfor; 9 mgr. kalsiyum; 0,7 mgr. demir; 13 mgr. sodyum; 213 mgr. potasyum: 420 IU A vitamini; 0,08 mgr. B1 vitamini; 0,08 mgr. B2 vitamini; 0,5 mgr. B3 vitamini; 0.26 mgr. B6 vitamini; 9.8 mcgr. folik asit; 128 mgr. C vitamini ve 0,7 mgr. E vitamini.

Aci kirmizi biberlerin bazi besin degerleri daha da yuksektir. Soyle ki: 32 kalori; 3.840 mcgr. A vitamini kaynagi betakaroten: 140 mgr. C vitamini ve 0,8 mgr. E vitamini.

SAGLIGIMIZA YARARLARI

Yukarida gorulen ve bazilari oldukca yuksek olan besin degerlerinin yani sira;

o Biberler, icerdikleri antioksidan ve diger maddelerle bedenin bircok kanser turune ve kalp hastaliklarina yakalanma rizikosunu azaltir; felc gecirme ve katarakt illetine tutulma tehlikesini en aza indirger.

o C vitamini yonunden zenginligi sayesinde biberler, bedenin hastaliklara direncini artirir, soguk alginliginin ilk asamasinda iyilestirici olur.

o Biberler, icerdigi yuksek orandaki lif nedeniyle peklige (kabizliga) iyi gelir.

o Ozellikle aci biberler akcigerlerin ilaci olur: Balgam sokturucu islevleri vardir; kronik bronsit ile anfizemi onler ve hafifletir; solunum zorluklarini giderir.

o Gene aci biber, damarlarda pihtilasmis kani cozer, agri gecirir ve hastalarin kendisini iyi duyumsamalarini saglar.

o Ayrica tum biberler mideyi uyarir, sindirim salgilarini artirir. Istahi acar ve sindirimi kolaylastirir. Idrari artirir, tum bedeni uyana olurlar.

Butun bu onemli etkilerinden faydalanmak icin biber turleri gunluk diyete katilmali ve bol bol tuketilmelidir.

Dikkat: Aci biber asiri olarak alinirsa, mide ve bagirsaklarda tahrislere yol acabilir, hatta bobreklerde, karacigerde rahatsizlanmalara neden olabilir.

BITKISININ URETILMESI

Tohumlariyla cogaltilan biber bitkisinin uretimi iki asamada gerceklestirilir. Birinci asamada, tohumlari sicak yastik ya da kasalara sirali olarak veya serpme yoluyla ocak-mart aylarinda ekilir. Iki hafta icinde cimlenen fideler, gerekiyorsa seyreltilir.

Ikinci asamada, bu sekilde elde edilmis fideler, bahcemizde once derin kazilarak gubrelenmis ve sonra tirmikla duzeltilmis yerlerine, sira uzerinde araliklari 20-30 cm. ve hatta elverisli olan yerlerde 30-50 cm. araliklarla ve don tehlikesi tumuyle atlatildiktan sonra, hava sicakligi 15 dereceye ulastiginda dikilir.

BITKISININ YETISTIRILMESI

Iklim istegi: Biber, ilik ve sicak mevsim bitkisidir. Soguklardan cok korkar. Yetistirilme evrelerinde sicaklik -2, -3 derecelere dustugunde bitki tumuyle yok olur. ilkbaharda fidelerin dikimi don tehlikesi ortadan kalktiktan, toprak ve hava kosullari bu bitkiye uygun sicakliga eristikten sonra yapilmalidir. Ayni sekilde sonbaharda biber yetistiriciligi de, bitkinin hasadi ilk donlardan once bitirilecek bicimde planlanmalidir. Biberin en iyi gelisme gosterdigi ve en bol urun verdigi sicakliklar 15,5 ila 32,2 derecelerdir.

Toprak istegi: Biber bitkisi en iyi sonucu, derin, gecirgen, su tutma yetenegi yuksek, besin ve organik madde bakimindan zengin, tinli bahce topraklarinda verir. Kumlu-tinli ya da kumlu-killi topraklarda da turfanda (erkencil) ve iyi urun almak uzere biber bitkisi yetistirilebilir. Bitkinin istedigi toprak pH'i 6-6,5'tur.

Toprak isleme: Biber fideleri yerlerine dikildikten yaklasik 20 gun sonra birinci, bundan 3-4 hafta sonra ikinci ve olanaklar elverirse 3 hafta daha sonra ucuncu capalama yapilir. Boylece yabani ot mucadelesi ve topragin kabartilmasi da gerceklestirilmis olur.

Sulama: Biber bitkisi topraginin nemli olmasini ister. Iyi gelismesi ve urun veriminin yuksek olmasi icin duzenli olarak sulanmasi gerekir. Bununla birlikte biberlerin asiri sulanmasindan da kacinilmalidir. Fazla kurak ve sicak donemlerde bitki, mumkunse 2-3 gunde bir sulanmalidir.

Gubreleme: Biber bitkisi, yetistirildigi topragin besin maddesi yonunden zengin olmasini ister. Yapilacak toprak analizi sonuclarina gore, yetistirilecegi topraga iyi yanmis ciftlik gubresi ile azot, fosfat ve potas iceren kompoze fenni gubreler verilir. Bitkinin gelismesinde bir durgunluk goruldugunde, serbet verilmesi de yararli olmaktadir.

Hasat (Derim): Tohumlarinin ekiminden hasat edilmeye baslanmasina kadar gecen suresi 18 hafta olan biber bitkisi, bolge kosullarina gore mayis-haziran aylarindan baslanarak hasat edilir. Cok verimli bir bitki olan biber, hasat edildikce yeni urunler verir.

Bakim ve sulama islemleri duzenli olarak surdurulurse, bitki 5-6 ay sureyle urun vermektedir. Biberler elle toplanarak hasat edilirler. Kirmizi toz biber elde edilmek isteniyorsa, biberler tumuyle kizarana kadar bitkinin uzerinde birakilir. Sonra toplanan kirmizi biberler gunes altina serilip birkac gun kurutulur. Ozel degirmenlerde cekilerek kirmizi toz biber elde edilir.

Hastalik ve zararlilariyla mucadele: Biber bitkisine dadanan zararli ve hastaliklarla, uzmanlara danisilarak ve uygun tarim koruma ilaclari kullanilarak zamaninda, eksiksiz ve aksatilmadan mucadele surdurulmelidir.

Bamya

Aslinda yaz sebzesi oldugu halde tazesi, konservesi, kurutulmusu ya da dondurulmusuyla her mevsimde sofralarimizda layik oldugu yeri bulan Bamya'yi veren bitkisi, Ebegumecigiller'dendir.

Anayurdunun Amerika ve Asya kitalari oldugu bazi kaynaklarda belirtilmekteyse de, Afrika'da simdiki Etyopya ile Sudan'da cok uzun yillar ve hatta Amerika kitasinin kesfinden once bamyanin taninip yetistirildigi bilinmektedir. Bamya, iliman iklimlerde biryillik; tropik ve astropik iklimlerde cokyillik bir kultur bitkisidir.

Biryillik bamyalar 60-90 cm. boylanirken cokyillik olanlar 1,5-2 m'ye kadar boylanip agaccik haline gelmektedir. Gelismesinin ilk asamasinda pamuk bitkisine benzeyen bamyanin yapraklari da pamugunkileri andirir. Bitkinin yaprak, dal ve meyveleri oldukca sik tuyludur. Bu tuylerin diplerindeki bezelerde kasindirici bir madde bulunur. Bamyanin pek gosterisli cicekleri kukurt sarisi rengindedir.

Kendi kendilerini dolleyen erselik ozellikli bu ciceklerden olgunlasan meyveler, bamyanin cesidine gore farkli boylarda, piramit ya da yuvarlaga yakin tombulca bicimli ve uzerleri koseler olusturan cizgili gorunuste olur. Meyvelerin icinde, sacma iriliginde yuvarlak ya da hafif basik, cok koyu yesil renkte tohumlari bulunur. Ulkemize ozgu ustun nitelikli cesitleri bulunan bamyalarin, sicak yemek olarak kiymali bastisi ile asidesi ve zeytinyagli yemegi yapilir.

BESIN DEGERLERI

100 gr. taze sebze olarak bamyanin besin degerleri sunlardir: 30 kalori; 2,2 gr. protein; 8,7 gr. karbonhidrat; 0 kolesterol; 0,2 yag; 1 gr. lif- 5 mgr. fosfor; 17 mgr. kalsiyum; 0,1 mgr. demir; 20 mgr. sodyum; 18 mgr. potasyum; 5 mgr. magnezyum; 60 IU A vitamini; 0,02 mgr. B1 vitamini; 0,02 mgr. B2 vitamini ve 5 mgr. C vitamini. Bamyanin, baska mineral ve vitaminler icerip icermedigi bilinmemektedir.

SAGLIGIMIZA YARARLARI

Yukarida sayilan besin degerlerinin yani sira;

o Sindirimi kolay oldugu icin bamya hasta, yasli ve diyet yemegi yemek zorunda olan kisilere onerilmektedir.

o Lif orani yuksek oldugu icin bamya peklik (kabizlik) ceken kisilere iyi gelir.

o Bamyanin ciceklerinin suyla karistirilip ezilmesiyle elde edilen sivinin icilmesi gogsu yumusatir.

o Ayni sivi, cibanlara distan surulerek onlarin olgunlasmalarini saglar.

BITKISININ URETILMESI

Bamya bitkisi tohumlariyla cogaltilir. Bahcelerde derince kazilip 2-3 kez kabartilarak duzeltilen ve gubrelenen yerine tohumlar dogrudan dogruya ekilir. 15-20 cm. araliklarla acilan cukurlara ilkbaharda, nisan-mayis aylarinda, 2-3 tohum bir arada 2-3 cm. derinlikteki topraga konmak uzere ekim yapilir. Tohumlarin bir gece onceden suya yatirilmasi ya da islak bezle sarilmasi ve buradan cikarilir cikarilmaz ekilmesi bitkinin cimlenmesini kolaylastiracaktir.

BITKISININ YETISTIRILMESI

Iklim istegi: Sicak mevsim sebzesi olan bamya, soguklara karsi cok duyarlidir. Ozellikle geceleri serin olan yorelerde bitki iyi gelisme gosteremez ve istenilen sekilde urun veremez. Yaz mevsimi kisa suren yerlerde, bodur boylu ve erkenci cesitleri yetistirilebilir. Ulkemizde Akdeniz ve Ege bolgeleri basta olmak uzere Marmara ve Karadeniz bolgelerinde, bir de soguklarin etkilemedigi yorelerde bamya yetistiriciligi yapilmaktadir. Bamya tohumlari, hava sicakligi 16 derece, toprak sicakligi 15 derece oldugunda uygun yetisme ortami bulur.

Toprak istegi: Bamya bitkisi, agir karakterli toprak disinda diger topraklarda rahatlikla yetisir. Ama bitki, iyi gelisme ve olumlu urun verimi icin yumusak, derin, gecirgen ve kumlu-tinli olan topraklari yegler. Toprakta asiri nem olmamalidir. Ozellikle tohumlarinin ekimi doneminde, asiri nem tohumlari curutur.

Toprak isleme: Bamya bitkisinin tohumlun cimlenerek 3-4 yaprakli olduklarinda, birinci capalama yapilir. Ayni cukura ekimi yapilan tohumlardan hepsi cimlenmisse, en guclusu yerinde birakilip otekiler sokulur ve seyreltme yapilmis olur. Bitki 15-20 cm. boylaninca ikinci, bundan 2-3 hafta sonra da ucuncu capalama yapilir. Boylece yabani otlar temizlenmis, toprak kabartilmis ve varsa kaymagi kirilmis olur.

Sulama: Bamya bitkisi bahcede yetistirilirken ilk capalamanin ardindan sulama islemine baslanir. Bitkiye haftada 1-2 kez duzenli olarak su verilir.

Gubreleme: Bamya, sebzeler arasinda gubreyi fazla istemeyen bir bitki olarak taninir. Ulkemizde bazi yorelerde hic gubreleme yapilmadan bamya yetistirilmektedir. Ancak, bamyanin ekildigi topraga, bir onceki sonbaharda iyi yanmis ciftlik gubresi ile mumkunse dusuk yuzdeli azot, potas ve fosfor iceren kompoze fenni gubre verilmesi yararli olur. Ciftlik gubresi bulunamazsa, yesil gubrelemeyle topraga gereksindigi organik maddeler saglanir.

Hasat (Derim): Bamya bitkisinin hasat zamani, meyvelerin cesit iriliginin 1/3'une eristigi zamandir. Cunku, cogu tuketici, minik bamyalari yeglemektedir. Ustelik, hasatta gecikilirse bamya sertlesir. Icindeki tohumlari agza gelecek bicimde irilesir ve bamya yemeklik degerini yitirmis olur. Bamyalar elle hafifce asagi dogru cekilerek hasat edilir. Yana dogru cekilirse, bitkinin sapi kirilip zarar gorebilir. Bamya cok verimli bir bitkidir.

Her toplamadan sonra yeni meyveleri olgunlasir. Bu nedenle bitkinin hasadinda gecikilmemeli; ciplak elle urun toplama bitkinin bezelerinde bulunan bir madde nedeniyle kisinin ellerini rahatsiz edeceginden, hasat yapan kisi ellerine eski bir eldiven takmali ya da bir bez sarmalidir.

Hastalik ve zararlilariyla mucadele: Bamya bitkisine dadanacak zararli ve hastaliklarla, uzmanlara danisilarak ve uygun tarim ilaclari kullanilarak zamaninda, eksiksiz ve aksatilmadan mucadele surdurulmelidir.

Bal

100 grami 304 kalori iceren bal, hamileler, soguk havada disarida calisanlar, sporcular ve emzikli anneler icin de essiz bir enerji ve besin kaynagi. 100 gram bal, 82,3 gram karbonhidrat, 0.3 gram protein, 5 miligram kalsiyum, 6 miligram fosfor, 0,5 miligram demir, 51 miligram potasyum, 0,04 miligram vitamin B2, 1 miligram vitamin C ve 0.3 miligram niasin iceriyor.

Ancak sahte bal, dogal balda olmasi gereken ozellikleri tasimiyor. Bal denilince animsanan dogal baldir ve bu bal bozulmaz. Kristallesme ile sekerlenme karistirilmamalidir. Kristallesen bal rahatlikla tuketilebilir. Kristallesen bal, tenekesi ya da kavanozu ile ilik suda bekletilerek dogal gorunumune kavusturulabilir.

Avokado

Bolca yagli avokado adli meyvelerini sonbaharda veren Avokado agaci, Defnegiller'dendir. Anayurdu Orta Amerika olan, ulkemizde Guney Ege ve Akdeniz bolgelerinin kiyi kesimlerinde yetistirilen, genellikle yayvan, bazen dikine gelisen, hepyesil (yapraklarini dokmeyen) avokado agaci, 6-20 m. kadar boylanabilir.

Koyu yesil renkli, derimsi dokulu; oval, eliptik ya da mizragimsi bicimli bol sayida yapragi olan gosterisli bir taci vardir. Yesil, sarimtirak renkli kucuk cicekleri, salkimlar halinde, agacin cesitlerine gore sonbahardan yaz baslarina kadar olan donemde acar. Bu cicekler 10 ila 18 ay sonra olgunlasarak koyu yesil renkli, 200-600 gr. kadar agirlikta armut bicimli sert meyvelere donusur.

Meyvenin eti, acik sari-yesilimsidir. Her meyvede, iri tek cekirdek bulunur. Meyveler, orselenmeden yapilan hasattan sonra oda sicakliginda ya da soguk yerde bekletilir ve tam olgunlasmalari saglanir. Normal oda sicakliginda (21 derecede) 6-12 gun, soguk hava depolarinda (4-7 derecede) 30-40 gun bekletilen meyveler olgunlasip yumusar, rengi siyaha yakin mora doner ve tuketilmeye hazir hale gelir. Genellikle meze olarak yenilen salatalar ile bazi yemeklere katilan bu meyvelerin tatlisi ve recelleri de yapilir. Ayrica kozmetik ve ilac endustrilerinde kullanilir.

BESIN DEGERLERI

100 gr. taze avokado meyvesinin icerdigi besin degerleri sunlardir: 167 kalori: 2,1 gr. protein; 6,3 gr. karbonhidrat; 0 kolesterol; 26,3 gr. yag: 3 gr. lif: 42 mgr. fosfor; 10 mgr. kalsiyum; 0,6 mgr. demir; 4 mgr. sodyum; 604 mgr. potasyum; 45 mgr. magnezyum; 290 IU A vitamini: 0,11 mgr. B1 vitamini; 0,2 mgr. B2 vitamini; 1,6 mgr. B3 vitamini; 0,42 mgr. B6 vitamini; 56.7 mcgr. folik asit: 14 mgr. C vitamini ve 1,2 mgr. E vitamini.

SAGLIGIMIZA YARARLARI

Yukarida sayilan degerleriyle avokadonun cok onemli bir besin oldugu gorulmektedir. Bu yonden ulkemizde alisilmamis bir meyve sayilan avokadonun sikca yenilmesinin beden icin pek yararli olacagi anlasilmaktadir. Bunun yani sira;

o Lif orani yuksek olan avokado, peklik (kabizlik) giderici etki tasir; ayrica kalinbagirsak sorunlari ve hemoroit rahatsizligi cekenler icin yararli olur.

o Yuksek oranda potasyum icerdiginden, yuksek tansiyonu dusurucu etkiler yapar.

o Avokado agacinin yaprak ve tomurcuklari tanen yonunden zengindir: Yilin her zamaninda korpe olan yaprak ve tomurcuklari alinip bunlarin uzerine kaynamis su dokulerek 10-15 dakika bekletilip hazirlanan infuzyon icildiginde, diyareyi kesmede yararli olur.

AGACININ URETILMESI

Avokado agaci, tohumuyla (yani meyvesinin icindeki tek iri cekirdegiyle) cogaltilir. Tohumun ekimiyle topraktan cikan cogurleri tuplere alinip gelistirilir. Daha sonra bunlar asilanarak istenilen nitelikte fidanlar uretilir.

AGACININ YETISTIRILMESI

Iklim istegi: Avokado agaclari, kislari ilik gecen tropik ve astropik iklimli bolgeleri sever. Kis donlarindan, ciceklenme ve meyve baglama zamaninda dusuk sicakliktan, ani sicaklik dalgalanmalarindan ve sert ruzg�rlardan kotu etkilenir. Dusuk sicakliklarda etkilenme, turlerine gore -1 ila -6 dereceler arasinda degisir. Avokado turleri bu bakimdan limon, portakal gibi narenciye agaclarinin iklim isteklerine uyar. Yani, guclu ruzg�rlardan nispeten korunmus, fazla soguk olmayan yerler avokadoya pek uygundur.

Toprak istegi: Avokado agaci, hafiften agira kadar yapisi degisen bircok toprak tipi uzerinde yetistirilebilir. Ancak, avokado icin en iyi toprak, derin, suyu iyi akitilmis (suzek), ozellikle kumlu-tinli, aluvyonlu, notre yakin ya da hafif asit reaksiyonlu (pH 5-7 olan) topraklardir. Taban suyu yuksekligi 1,5-2 m. kadar olmalidir. Boyle toprakta 60 cm. derinlikte acilan cukurlara ilkbahar basinda ve donlar bitince 6 y� da 7 m. aralikla fidanlari dikilir.

Sulama: Yagmurlarin yetersiz oldugu mevsimlerde, avokado agaclarinin sulanmasi gerekir. Sulama suyu tuzlu ve klorlu olmamali, sacak kokleri 60-90 santime kadar inen avokadonun yil boyunca bu koklerinin nemli kalmasi saglanmalidir.

Ruzg�rkiran: Avokado agacinin odunu gevrektir. Guclu ruzg�rlarda, hele meyveyle yukluyse kolayca kirilabilir. Yaz mevsiminde kuru ve sicak ruzg�rlar fazla terlemeye neden olacagindan meyve dokulmeleri de ortaya cikar. Bu sakincalarin giderilmesi icin, agaclari ruzg�rdan koruyan ruzg�rkiranlar kurulmalidir. Ulkemizde bu is icin servi (andiz) agaclari kullanilmaktadir.

Gubreleme: Avokado agaclarina ilkbaharda azotlu gubre, daha sonra toprak islemeleri sirasinda fosforlu ve potasli gubreler verilir. Ayrica bu agaclarin cinko ve demir istegi de ortaya cikabilir. Agaclara cinko haziran -temmuz aylarinda, demir ise mayis-haziran aylarinda verilir.

Toprak isleme: Avokado agaclarinin cevresindeki l m. capindaki alanda, yabani otlar sik sik temizlenmelidir. Bu otlar, her 1-2 sulamadan sonra capayla temizlenir. Ancak narenciye agaclari icin yapildigi gibi, bahce kesinlikle derin kazilmamalidir. Topraga azot kazandirmak icin avokadonun cevresinde kisin bakla yetistirilmesi iyi olur.

Budama: Bahceye dikilen avokado fidani, birinci yili sonunda tepe ucunun 5-7 cm. altindan kesilir. Boylece fidanin govde ve dallari daha iyi gelisir. Dikimin ucuncu yilindan baslayarak iyi gelisen fidanlarda, gereksiz obur dallarin kesilip cikarilmasiyla agacin daha iyi gelismesi saglanir. Daha sonra agaci iyi taniyan kisiler tarafindan gerekli gorulen fazla dallar kesilerek agacin gelisimine uygun budama yapilir. Budama yapilan yerlere 1-2 gun sonra asi macunu surulur.

Meyve seyreltme: Avokado agacinin cok sik meyve verdigi mevsimlerde, meyve capi 2,5 santime erisince daha iyi urun elde etmek icin meyvelerin bir kismi koparilip seyreltilmelidir.

Hasat (Derim): Avokado meyvelerinin hasadi, yani meyvelerin agactan toplanma zamani, normal boyutlarina erismis yesil renkli meyvelerin sapinin sarimsi bir gorunus kazanip da parlakliginin azaldigi donemdir. Meyveler toplama sirigiyla orselenmeden hasat edilirken saplarinin uzun olmasina dikkat edilir. Sapsiz toplanan avokadolarda, sap cukurundan baslayan curumeler gorulur. Toplanan meyveler, yukarida anlatildigi gibi oda sicakliginda ya da soguk hava deposu veya buzdolabinda bekletilerek tam yenme olgunluguna ulastirilir.

Hastalik ve zararlilariyla mucadele: Avokado agaclarina dadanan zararli ve hastaliklarla, uzmanlara danisilarak ve uygun tarim ilaclari kullanilarak zamaninda, eksiksiz ve aksatilmadan mucadele surdurulmelidir.

DENGELI BESLENEREK ZAYIFLAMAK ISTERMISINIZ?

Niye kilo veremiyorum?"

Kilo vermek icin elinizden geleni yapiyor ve hala kilo veremiyorsaniz, bir yerlerde yanlis giden bir seyler var demektir.

Sonu gelmeyen haftalar boyunca sadece salata ve meyve yiyerek kilo vermeye calisip basarili olamadiysaniz, yalniz degilsiniz. Bu aslinda herkesin yasadigi bir problem. Hatta bazilarimiz bunun sonucunda o kadar uzuluyoruz ki, tum kilo verme planlarimizdan vazgecmeye karar verebiliyoruz.
Iste 10 klasik diyet hatasi ve bunlardan kacinma yontemleri:
Kisa vadeli dusunmek
Kilo vermede basarili olmanin tek yolu bunu, yasam tarzinizda yapacaginiz bir degisiklik olarak gormektir. Kisa bir donem boyunca ac kalmayi diyet olarak algilayanlarin elde edecegi tek sey, kisa zamanda diyeti birakmak olacaktir. Cunku zor gelecektir. Bu nedenle de saglikli ve dengeli bir beslenme programi uygulamak en iyisidir. Cogu diyetisyen kadinlarin, gunde 1300-1500 kalori almasi gerektigini belirtiyor. Eger ornegin 1000 ya da alti kalorilik bir diyet uygulamaya kalkarsaniz, surekli ac kalmaktan oturu o diyeti birakmaniz cok muhtemeldir. Ustelik dengeli bir diyetle pek cok farkli besinden de faydalanabilirsiniz.
Unlulerin diyetlerini takip etmek
Jennifer Aniston gibi gorunme fikri cekici gelebilir ama pek cok diyetisyen, bu sene cok moda olan unlulerin diyetlerini elestiriyor. Jennifer Aniston ve Geri Halliwell'in favori diyetler olan Atkins diyeti suphesiz ise yariyor. Ancak bu diyet, alinan karbonhidrati ciddi sekilde kistigi ve proteini artirdigi icin ideal olmaktan uzak. Cunku karbonhidratlar dengeli beslenmenin onemli bir parcasi ve bol protein-az karbonhidratli beslenme vucudun kalsiyum kaybetmesine neden oluyor. Unlulerin yaptigi cogu diyet, belli bir besin ya da besin grubunu programin disinda tutmaya yonelik oldugundan, bagli kalinmalari ve basarili olunmasi zor diyetlerdir. Bunun yerine hem karbonhidrat, hem de protein iceren az yagli bir diyet tercih edilmelidir.
Yedikleriniz konusunda kendinizi aldatmak
Diyetinizi harfiyen uyguladiginizi dusunuyor olabilirsiniz. Ancak eger hala kilo vermiyorsaniz, o zaman yedikleriniz konusunda kendinizi kandiriyor olabilirsiniz. Ornegin cayin yaninda yediginiz o 2 tane biskuviyi, ya da dogum gunu partisinde elinize tutusturulan pastayi, agziniza attiginiz bir avuc fistigi, ya da yerdiginiz grissinileri saymayi unutuyorsunuzdur belki, ya da kendinizden bile sakliyorsunuzdur. Ama bunlar biriktikce kilo verememenizin sebebi olup cikiveririler. Eger kilo verememekten sikayet ediyorsaniz, bir beslenme gunlugu tutun ve yiyip ictiginiz her seyi yazin. Haftanin sonunda, eger durustce her yiyip ictiginizi yazdiysaniz, niye kilo veremediginizi goreceksiniz.
Egzersizi programinizin disinda birakmak
Pek cok insan zayiflamak istediginde, aldigi kalori miktarini azaltiyor ama egzersizi bu programa dahil etmeyi dusunmuyor. Tabii ki egzersiz olmadan kilo verebilirsiniz. Ama egzersiz ����bolizmanizi hizlandiracagindan, sadece diyetle vereceginizden fazla kaloriyi yakabilirsiniz. Bir cogumuz haftada bir kez aerobik bir egzersiz yapmanin yeterli oldugunu dusunuyor. Ancak ����bolizmayi hizli tutmanin en iyi yolu gunde 20-30 dakikayi egzersize ayirmak. Yapabilecekleriniz arasinda ise, asansor yerine merdiveni kullanmak, toplu tasima araclarindan erken inmek ve eve/ise yurumek, bisiklete binmek yer aliyor. Tabii secenekleri cogaltabilirsiniz. Uzaktan kumandayi kullanmak yerine yerinizden kalkip kanali degistirmek bile haftada fazladan 200 kalori demektir.
Bir cogumuz haftada bir kez aerobik bir egzersiz yapmanin yeterli oldugunu dusunuyor. Ancak ����bolizmayi hizli tutmanin en iyi yolu gunde 20-30 dakikayi egzersize ayirmak. Yapabilecekleriniz arasinda ise, asansor yerine merdiveni kullanmak, toplu tasima araclarindan erken inmek ve eve/ise yurumek, bisiklete binmek yer aliyor. Tabii secenekleri cogaltabilirsiniz. Uzaktan kumandayi kullanmak yerine yerinizden kalkip kanali degistirmek bile haftada fazladan 200 kalori demektir.

Bazi besinleri tamamen liste disi tutmak
Cogumuzun kafasinda diyet, cok sevdigimiz cikolata, kizartma vb gibi bazi besinleri kesinlikle yememekle es deger.Ancak eger uzun vadeli bir diyet yapmak istiyorsaniz, sevdiginiz besinleri hic yemeden o diyete devam edebilmeniz mumkun degil. Aslinda isin hilesi su: Sevdiginiz besinlerden ufak bir porsiyonu arada bir yemek. Eger diyetinize sadiksaniz ve kilo veriyorsaniz, haftada bir kendinize sevdiginiz bir besinden bir porsiyon yeme hakki taniyin.
Ogun atlamak
Diyettesiniz. Diyelim ki bugun o kadar mesguldunuz ki, kahvalti ya da ogle yemegini yiyecek vaktiniz bile olmadi. Belki o ogunun yememis olmanin kilo verme cabalariniza katkida bulunacagini dusunebilirsiniz. Bu durumda sadece kendinizi aldattiginizi belirtmeme izin verin. Ogun atladigimizda, kan sekeri seviyesi duser. Bu da, tatli besinlere olan ihtiyaci artirir. Bunun anlami da, gunun ileriki saatlerinde caninizin tatli cekmesi demektir. Eger kacirdiginiz ogunu yeseydiniz, yiyeceginiz tatlidan cok daha az bir kalori alacaktiniz. Arastirmalar, kahvalti etmeyenlerin, gunun ileriki saatlerinde daha cok kalori aldiklarini kanitliyor.
Dusuk kalorili besinlerin hep saglikli oldugunu dusunmek
En sik yapilan hatalardan biri de, dusuk kalorili gidalarin saglikli gidalar oldugunu dusunmek. Cunku cogu saglikli besin aslinda oldukca kalorilidir. Ornegin zeytinyagi, findik gibi yemisler, ya da peynir, icerdigi yuksek miktardaki kaloriye oranla saglikli besinlerdir. Burada onemli olan bunlari sinirli miktarda tuketebilmeyi ogrenmektir. Ornegin sadece tek bir corba kasigi zeytinyaginda 100 kalori vardir, veya bir avuc fistikta 150 kalori vardir ve bunun 13 grami yagdir. Diger bir sikca yapilan hata da, tavugu derisiyle yemektir. Sevilen bir diyet yemegi olarak un yapan tavugun tum yagi derisindedir ve tavugu bu deriyle yemek demek 3 kati fazla kalori almak demektir. Salata soslari ve mayonezli sandvicler de diger riskli besinlerdendir.
Buyuk porsiyonlar
Porsiyon olcmek insani diyetten sogutan bir baska konu. Buradaki problem su: Diyet birkac hafta siki sikiya uygulandiktan sonra, diyeti yapan kisi porsiyonlarin miktarini artik bildiginden emin olarak, buna eskisi kadar ozen gostermemeye basliyor. Tabii bu arada, porsiyon miktari farkina varilmadan giderek artiyor. Bunun onune gecmek icin, markette alisverisinizi yaparken, ihtiyac duydugunuzdan fazlasini satin almayin. Eger ekmegi kalin dilimlemek gibi bir egiliminiz varsa, o zaman da tost ekmegi alin. Biz evde oyle yapiyoruz. :)
Iceceklerin de kalori icerdigini unutmak
Saglikli bir sekilde beslenip, abur cubura itibar etmiyor olabilirsiniz ama ozellikle sodali icecek ve meyve sularindan tuketip, kremali kahve icip, kahve ve caya seker kokuyorsaniz, kilo vermede gene problem yasayacaksiniz demektir. Ornegin soyle bol cikolatali nefis bir cappucino’nun size getirisi 120 kalori ve 8 gram yag. Ancak cikolatali yerine tarcinli icmeniz, yag oranini hemen hemen sifira indirirken, kaloriyi de 60'a dusuruyor. Alkollu ve gazli icecekler de cappucino'dan beter kalorili. Alkol hem yag kadar kalori iceriyor, hem yag gibi enerji saglamaiyor, hem de istahi aciyor. Bu nedenle alkol alimini haftada 1-2 kez sinirlayip, saraba donmekte fayda var. Ornegin sarabi da maden suyuyla karistirip kalorisini azaltabilirsiniz.
Cok sik tartilmak
Diyetin en zevkli kismi, tartildiginizda ibrenin sola dogru kaydigini gormektir. Ancak bunu abartarak sik tartilmak kilo kaybini zorlastirir. Cogu kadinin kilosu, vucuttaki su tutulmalarindan dolayi iner cikar. Bu nedenle zaman zaman kilo almadiklari halde, almis gibi hissederek endiselenirler. Bu da isi zorlastirir. Basarili bir diyette kilo kaybi yavas ve daha kalicidir. Ayrica kas kutlenizin artmasi da yaniltici olabilir. Cunku kas, yagdan agirdir. Bu nedenle haftada bir kez gunun ayni saatlerinde tartilmak faydali olacaktir.
DAHA DETAYLI BILGI ICIN UZMANIMIZA BASVURUNUZ.
serkan2245@hotmail.com www.dengelibeslen.com

3 Mayıs 2007 Perşembe

Iste en kolay diyet

Cogu rejimler hizli sekilde kilo verdirir ve biraktiktan sonrada hizli bir sekilde kilolar yeniden alinir. Sonucta sagliginiz ve kendinize olan guveniniz sarsilir. "forma gir, formda kal" diyeti, oncelikle bir daha kilo alinmamasi icin izlenmesi gereken 4 asamayi iceriyor.

Genellikle bu diyeti uygulayanlar hafta ici rejime girip, hafta sonu serbest besleniyorlar. Haftada 2 kilo verdirmeyi amaclayan bu rejimi ideal kiloya ininceye kadar uygulayabilirsiniz. Bu diyet, beslenme aliskanliklarinizi duzenlemeyi ve daha sonra bunlari bir yasam tarzi haline donusturmenizi amacliyor. Asil hedef noktasi kilo kaybini kalici bir hale getirmek. 5 gunluk forma gir formda kal diyetini, zayiflamaya karar verdikten hemen sonra uygulayabilirsiniz. Bu rejimin bir diger ozelligi, esnek olusu. Yani 3 ana ogunde yiyeceklerinizi 6 ara ogune bolerek de alabilirsiniz.
Haftada 2 Kilo

5 gunluk "Forma Gir, Formda Kal" diyetini uygulayarak ve duzenli olarak egzersiz yaparak, her hafta 2 kilo verebilirsiniz. Bir ay boyunca bu rejimi uyguladiktan sonra, verdiginiz kilolari geri almamak icin su tavsiyelere uymanizda yarar var:

• Yagli sut yerine az yagli veya yagsiz sut icmeyi tercih edin.

• Alisveris yaparken uzerinde az yagli yazan yogurtlari tercih edin.

• Salatalariniza sos veya mayonez kullanmayin.

• Kasar ve tulum peyniri yerine az yagli beyaz peyniri tercih edin.

• Kizarmis yiyecekler yerine haslanmis veya izgara olanlari tercih edin.

• Kirmizi et yerine balik ve tavuk yiyin.

• Zengin soslu ve kremali yiyeceklerden uzak durun. Caniniz cok istediginde haftada bir kez olmak kosuluyla yiyebilirsiniz.
• Haftada dort gun en az yarim saat egzersiz veya yuruyus yapin.
Forma Gir Formda Kal Diyeti
Kahvaltilar

1. secenek - 1 bardak sut, 1 bardak meyva suyu, 1 orta boy muz.

2. secenek - 1 tas sutlu cornflakes, 1 kucuk dilim peynir,1 elma.

3. secenek - 1 kati pismis yumurta, 1 dilim recelli tost ekmegi, 1 kase meyveli yogurt

4. secenek - Yarim taze greyfurt, 1 cay kasigi bal, 1 dilim tost ekmegi, 1 kibrit kutusu buyuklugunde beyaz peynir.

5. secenek - 1 dilim kepek ekmegi, 1 cay kasigi tereyagi, 1 cay kasigi marmelat, 1 bardak elma suyu veya portakal suyu.

6. secenek - 1 bardak sut ve 3 cay kasigi kakao ile hazirlanmis sicak kakao, 2 diyet biskuvi ve iki cay kasigi krem peynir.

Ogle yemegi

1.
secenek - 1 domates, 50 gr. Dardanel ton baligi, 1 caykasigi mayonez, 1 kasik haslanmis misir, kivircik salata, 1 salatalik, 1 kasik zeytinyagi ve limonla hazirlanmis salata. Ardirdan 1 orta boy muz.

2. secenek - 2 ince dilim ekmegi, 2 cay kasigi tereyagi, 2 dilim peynirle hazirlanmis sandovicin yaninda 1 bardak portakal suyu ve elma.

3. secenek - 1 tas domates veya karisik sebze corbasi, uzerine krem peynir surulmus 1 dilim tost ekmegi, 1 dilim karpuz .

4. secenek - 1 kati pismis yumurta, 1 tabak yagsiz yesil salata, 50 gr. haslanmis tavuk eti, 1 portakal.

5. secenek - 1 tas yogurtlu corba (3 kasik haslanmis lapa pirince, 3 kasik yogurt ve bir miktar sicak su ilave ederek karistirin, uzerine nane serpin.) 2 adet izgara kofte, 1 tabak sogus dogranmis salatalik ve domates.

6. secenek - Balik snitzel (2 orta buyuklukte balik filetosunu galeta ununa batirarak hafif yagda kizartin), 1 tabak mevsim salata, 1 salkim uzum.

7. secenek - 80 gr. tavuk eti, 30 gr. kereviz, marul ve bir corba kasigi zeytin yagiyla hazirlanmis tavuk salatasi, 1 dilim ekmek, 1 armut.

8. secenek - 1 tabak domatesli spagetti (30 gr. spagetti makarnayi haslayin ,diger tarafta bir cay tabagi dilinmis kuru sogani yagda kavurun ve domatesi uzerine dograyarak sos haline getirin, makarnanin uzerine dokun),1 bardak ayran.

9. secenek - Izgarada kizartilmis 60 gr. Hamburger eti, 1 tabak sogus dogranmis domates ve salatalik, 1 elma.

10. secenek - 1 tas domates corbasi, 1 tabak lahana salatasi (50 gr. turp, 140 gr. kirmizi lahana, marul ve 1 corba kasigi zeytinyagi ile hazirlayin), 1 dilim kepek ekmegi.
Aksam yemegi

1. secenek - 1 tas mercimek corbasi, 100 gr. haslanmis tavuk, 1 tabak haslanmis sebze, vanilyali bir top dondurma.

2. secenek - 3 adet haslanmis sosisin yaninda 1 haslanmis patates, yesil sogan ve maydanozla hazirlanmis patates salatasi,1 kase meyveli yogurt.

3. secenek - 1 tas domates corbasi, 3 adet etli kabak dolmasi, 1 tabak meyve salatasi.

4. secenek - 1 tabak yagsiz makarna, 2 adet izgara balik, 2 top meyveli dondurma.

5. secenek - 2 yumurta, 100 gr haslanmis mantar, biraz peynir, maydanoz ve margarinle hazirlanmis mantarli omlet, 1 bardak ayran, 1 elma.

6. secenek - 1 tas sebze corbasi, 3 kofte, 1 tabak havuc salatasi, 1 seftali

7. secenek - 1 tabak menemen (2 kucuk domates, 1 yumurta, 1 yesil biber ve 1 tutam karabiber ile hazirlayin), 1 dilim kizarmis ekmek, 1 tas yogurt.

8. secenek - 80 gr. haslanmis alabalik, yaninda 1 tabak rendelenmis havuc ve 1 orta boy haslanmis patates.

9. secenek - 1 tabak ton balikli makarna (1 tabak haslanmis makarnanin uzerine 20 gr. taze tor baligini, 1 domates ve bir avuc maydanozu dograyin), 1 muz .

10. secenek - 1 tabak peynirli patates salatasi (100 gr. haslanmis patates, 1 dis sarmisak, 10 gr. dil peyniri, kivircik, maydanoz ve 1 corba kasigi zeytinyagi ile hazirlayin) , 2 grissini, 1 portakal.

Diyeti biraktiran bahaneler!!!!!!

Diyete baslayip zayiflayamadigi icin umitsizlige kapilanlarin, ''''''''Su icsem yariyor'''''''', ''''''''Cok az yiyorum, ama yine de kilo veremiyorum'''''''', ''''''''Kilolu olmam ailemden kaynaklaniyor'''''''' gibi bahaneler uydurduklari ortaya cikti.
Diyetisyen Esin Seker'e gore, diyetten kacanlarin ifade ettikleri bahaneler soyle siralaniyor:

- 'Cok az yiyorum, yine de kilo veremiyorum': Kalorisi dusuk yiyeceklerle beslenmek ve hareketli bir hayat surmekle istenilen olculere kolayca ulasabilirsiniz. Cok az yediginiz halde kilo veremediginizi dusunuyorsunuz. Peki simdiye kadar hic yediginiz yiyeceklerin listesini tuttunuz mu? Bir gun boyunca yediklerinizin listesini tutsaniz, dusundugunuzden cok daha fazla yediginizi goreceksiniz. Belki de cok fazla abur cubur yiyorsunuz ve bunlari normal yiyeceklerden saymadiginiz icin az yediginizi dusunuyorsunuz.

- 'Sevdigim yiyeceklerden vazgecmek istemiyorum': Diyet yaparken sevilen yiyeceklerden vazgecmeye gerek yok. Ancak cikolata, patates cipsi ve dondurmadan vazgecemeyenler, bu yiyeceklerden az miktarda ve cok sik olmamak kaydiyla yiyebilir. Bir an icin kendinizi kaybedip, diyetten hemen vazgecmeniz riskini de goz onunde bulundurmaniz gerekiyor.

- 'Daha once pek cok kez denedim, ama basarili olamadim': Diyet yapmayi daha once deneyip basarisizliga ugrayan insanlarin olabilir. Sakin vazgecmeyin, gecmis tecrubelerinizden de ders alarak hatanizi fark etmeye calisin. Diyetiniz sirasinda, cok kati kurallar mi koydunuz. Kisa zamanda cok fazla kilo kaybetmek mi istediniz, bir baskasi istedigi icin mi diyete basladiniz. Butun bu sorularin cevaplarini bulmaya calisin. Bu kez daha once yaptiginiz hatalari yapmayin. Daha gercekci olun, ne kadar surede kac kilo verebileceginizi iyi hesaplayin ve mukemmel olmasaniz da en azindan elinizden geleni yapabileceginizi dusunun.

- 'Sigarayi yeni biraktim, bir de diyet yapamam': Sigarayi birakma donemlerinin yeme aliskanliklarini degistirmek icin en uygun zaman oldugunu unutmayin. Bunu basarabilmeniz icin olumlu dusunmeniz, kendinizi mesgul etmeniz ve planli olmaniz yeterli olur. Aciktiginizi hissettiginizde hemen bir elma ya da baska bir meyve yiyin. Bir yandan da sigarayi birakirken, diger yandan yeme aliskanliklarinizi da degistirebilir ve bu donemi kendiniz icin olumlu bir hale cevirebilirsiniz.

- 'Kilolarim ailemden geliyor, sismanlik bizim genlerimizde var': Sismanlik bir yonuyle genlere bagli olabilir. Ama bu durum diyet yapan kisinin hic kilo veremeyecegi anlamina gelmez. Ailenizde kalitsal olarak gelisen bir sismanlik soz konusu ise, siz saglikli bir diyet programiyla ve duzenli egzersizlerle kilo verebilirsiniz. Sizin sanssizliginiz buyuk ihtimalle bunyenizin, kucuk yasinizdan beri size verilen genis porsiyonlar, kizartmalar ve cikolatalara alisik olmanizdan kaynaklaniyor.




Kilo vermenin en etkili ve dogru yolu vucut yag depolarinin azaltilmasidir."Sevdiklerimi yiyerek, yorucu egzersizler yapmadan zayiflamak istiyorum."diyorsaniz,kalori kontrolu ile cok basit bir sekilde kilolarinizdan kurtulmaniz icin yardimci olabiliriz.