29 Nisan 2007 Pazar
Cocugunuzun buyumesi normal mi?
Buyume bozukluklari yasitlarina gore kisa olma veya yeterince boy atamama ile kendini gosterir. Buyume hizinin 4 yasindan once yilda 7 cm, 6 yasindan once 6 cm, 6 yas ile ergenligin basina kadar ise 4.5 cm’den daha az olmasi yetersiz buyumeyi gosterir.
AYDIN - Memorial Hastanesi Pediatri Bolumu’nden Pediatrik Endokrinoloji Uzmani Prof. Dr. Oya Ercan, cocuklarda buyume geriliklerinin nedenleri ve belirtileri ile tedavi yontemleri hakkinda bilgi verdi.
Buyume bozukluklarinin erken tanisi acisindan en iyisi, gelismis ulkelerde oldugu gibi, her cocugun buyumesinin izlenmesidir. Cunku bilindigi gibi yeterli buyume sagligin gostergesidir ve yetersiz buyume soz konusu oldugunda nedeni arastirilmalidir.
Boy kisaligi veya buyume bozuklugu nedeniyle degerlendirilen olgularda hormon eksikliginin saptanmasi halinde, bu olgulara buyume hormonu tedavisi uygulanir. Buyume hormonu tedavisinin basarisini etkileyen en onemli faktor tedaviye gecikmeden baslanmasidir.
Boyu ve buyume hizi normal olan cocuk eriskin olarak kisa kalabilir mi?
Bir cocuk yeterli hizda buyudugu, hatta yasitlarina gore uzun boylu oldugu halde eriskin caginda kisa kalabilir. Bunda, ergenligin erkence baslamasi ya da zamaninda basladigi halde hizli seyretmesi rol oynar.
Ergenlik normalde kizlarda en erken 8 yasini bitirip 9 yasina basinca, erkeklerde ise en erken 9 yasini bitirip 10 yasina basinca baslar. “Erkence” baslamasi ise kizlarda 7-8 yas arasinda, erkeklerde 8-9 yas arasinda baslamasi olarak tanimlanabilir.
Kizlarda ergenlik cogunlukla gogus gelismesi, daha seyrek olarak da killanma ile baslar. Erkeklerde ise ergenligin ilk bulgusu erbezlerinin buyumesidir ki bu hekim tarafindan olculerek saptanabilir. Killanma ve peniste buyume de erkek cocuklarda ergenligin diger belirtilerini olusturur.
Klinik izlenimler ergenlige erken degilse de erkence (7-8 yas arasi) giren kiz cocuklarinin bir artis gosterdigi yonunde. Bu durum ise ergenlik doneminden once yasitlarina gore uzunca boylu olan bir kiz cocugunun eriskin olarak kisa kalmasina yol acabileceginden, ergenlik belirtileri erkence gozlendiginde cocugun hekim tarafindan degerlendirilmesi uygun olacaktir. Ayni donem 8-9 yas arasindaki erkek cocuklar icin de gecerlidir.
Diger taraftan zamaninda baslamis olsa da hizli seyreden ergenlik de boyun kisa kalmasina yol acabilir. Ornegin ayni yas ve boyda ergenlige giren iki cocuktan ergenligi hizli seyreden seyretmeyene gore daha kisa olur.
Ergenligin zamanlamasinin veya hizinin eriskin boyunu olumsuz yonde etkilemesi engellenebilir mi?
Boy-ergenlik iliskisi acisindan, hic olmazsa, kiz cocuklarin 8 yasindan itibaren, erkek cocuklarin ise 9 yasindan itibaren buyume ve ergenlik yonunden degerlendirilmesi gerekir.
Boylece erkence baslamis ya da zamaninda baslamis ancak hizli seyreden ergenlik nedeni ile eriskin boyunun kisa olmasi engellenebilir. Cunku erkence ergenligin veya hizli seyreden ergenligin eriskin donemde boy kisaligina yol acabilecegi hekim tarafindan belirlendigi takdirde ergenlik ertelenebilir. Yine bu tedavinin basarisi da tedaviye erken donemde baslanabilmesine baglidir.
AYDIN - Memorial Hastanesi Pediatri Bolumu’nden Pediatrik Endokrinoloji Uzmani Prof. Dr. Oya Ercan, cocuklarda buyume geriliklerinin nedenleri ve belirtileri ile tedavi yontemleri hakkinda bilgi verdi.
Buyume bozukluklarinin erken tanisi acisindan en iyisi, gelismis ulkelerde oldugu gibi, her cocugun buyumesinin izlenmesidir. Cunku bilindigi gibi yeterli buyume sagligin gostergesidir ve yetersiz buyume soz konusu oldugunda nedeni arastirilmalidir.
Boy kisaligi veya buyume bozuklugu nedeniyle degerlendirilen olgularda hormon eksikliginin saptanmasi halinde, bu olgulara buyume hormonu tedavisi uygulanir. Buyume hormonu tedavisinin basarisini etkileyen en onemli faktor tedaviye gecikmeden baslanmasidir.
Boyu ve buyume hizi normal olan cocuk eriskin olarak kisa kalabilir mi?
Bir cocuk yeterli hizda buyudugu, hatta yasitlarina gore uzun boylu oldugu halde eriskin caginda kisa kalabilir. Bunda, ergenligin erkence baslamasi ya da zamaninda basladigi halde hizli seyretmesi rol oynar.
Ergenlik normalde kizlarda en erken 8 yasini bitirip 9 yasina basinca, erkeklerde ise en erken 9 yasini bitirip 10 yasina basinca baslar. “Erkence” baslamasi ise kizlarda 7-8 yas arasinda, erkeklerde 8-9 yas arasinda baslamasi olarak tanimlanabilir.
Kizlarda ergenlik cogunlukla gogus gelismesi, daha seyrek olarak da killanma ile baslar. Erkeklerde ise ergenligin ilk bulgusu erbezlerinin buyumesidir ki bu hekim tarafindan olculerek saptanabilir. Killanma ve peniste buyume de erkek cocuklarda ergenligin diger belirtilerini olusturur.
Klinik izlenimler ergenlige erken degilse de erkence (7-8 yas arasi) giren kiz cocuklarinin bir artis gosterdigi yonunde. Bu durum ise ergenlik doneminden once yasitlarina gore uzunca boylu olan bir kiz cocugunun eriskin olarak kisa kalmasina yol acabileceginden, ergenlik belirtileri erkence gozlendiginde cocugun hekim tarafindan degerlendirilmesi uygun olacaktir. Ayni donem 8-9 yas arasindaki erkek cocuklar icin de gecerlidir.
Diger taraftan zamaninda baslamis olsa da hizli seyreden ergenlik de boyun kisa kalmasina yol acabilir. Ornegin ayni yas ve boyda ergenlige giren iki cocuktan ergenligi hizli seyreden seyretmeyene gore daha kisa olur.
Ergenligin zamanlamasinin veya hizinin eriskin boyunu olumsuz yonde etkilemesi engellenebilir mi?
Boy-ergenlik iliskisi acisindan, hic olmazsa, kiz cocuklarin 8 yasindan itibaren, erkek cocuklarin ise 9 yasindan itibaren buyume ve ergenlik yonunden degerlendirilmesi gerekir.
Boylece erkence baslamis ya da zamaninda baslamis ancak hizli seyreden ergenlik nedeni ile eriskin boyunun kisa olmasi engellenebilir. Cunku erkence ergenligin veya hizli seyreden ergenligin eriskin donemde boy kisaligina yol acabilecegi hekim tarafindan belirlendigi takdirde ergenlik ertelenebilir. Yine bu tedavinin basarisi da tedaviye erken donemde baslanabilmesine baglidir.
ONEMLI::BEBEGINIZ ANLATIYOR!!!
HAFTALIK OLDUM! ::
Gozlerimi acmak istiyorum ama oyle zor geliyor ki; basimda toplanmis bana bakanlar kim acaba? Tamam yeni geldik dunyaya, daha kimseyi secemiyoruz ama yuzume dogru biraz daha yaklasirsaniz sizi gorebilirim! Su beni isaret eden parmagi bir yakalasam guzel guzel emicem ama henuz kollarimi kaldirmayi beceremedigim icin yakalayamiyorum? Bana en yakin olanlarin annemle babam olduklarina karar verdim; cunku sadece onlarin seslerini secebiliyorum. Annem beni kollarina aldi. Yuzune yakindan bakmak istiyorum; bunun icin basimi kaldirmam lazim. Basardim! Kisa bir sure de olsa yuzune bakabildim! Ne kadar hos, eee ne de olsa benim annem! Aslinda uyanik kalip birseyler kesfetmek istiyorum ama dayanamiyorum. Ben bu dunyaya uyumak icin mi geldim acaba?
Sizin aranizda gecirdigim bu ilk haftamda sizi, etrafimi ve ilk kez karsilastigim bu dunyayi tanimaya calisiyorum. Annemle babama bazen cok yorucu ve karmasik gelse de aslinda bu donemdeki ihtiyaclarim oldukca basit, temel ihtiyaclar; tek istedigim karnimin doymasi, uyumak, bir de annemle babam tarafindan korunmak ve sevilmek. Dogustan gelen emme refleksim sayesinde annem beni beslemek istediginde hic zorlanmiyorum. Henuz hareket yeteneklerim tam gelismis degil; daha cok butun vucudumla hareket edebiliyorum. Ilk kazandigim yetenek basimi kaldirmak oldu; daha sonra el ve kollarimi, en son da bacaklarimi kullanmaya baslayacagim. Basimi herzaman desteklemeyi unutmayin lutfen!
Annemle babam dogar dogmaz Hepatit B asimin ilk dozunu yaptirarak beni bu onemli hastaliga karsi korumaya aldilar.
Anneme ve Babama:
Asilarim; dis dunyada sizlerin desteginizin olamayacagi, sizin birebir beni koruyup kollayamayacaginiz ve yalniz savasmak zorunda kalacagim dusmanlara karsi benim kalkanlarim ve savunma silahlarim olacak! Onlar olmazsa o kadar korumasiz ve caresiz kalirim ki! Tek basima savasmak zorunda oldugum bu mucadelede beni bu koruyucu silahlarla donatarak bana verdiginiz destek icin cok tesekkur ederim. Sizi cok seviyorum.
Neden Hepatit B asisi olmaliyim?
Bu asi beni Hepatit B virusunun yaptigi cok tehlikeli bir hastaliktan koruyacakmis. Bu hastalik nasil bir sey acaba diye dusunuyordum ki doktorum anneme anlatirken duydum. Yetiskinlerde hastalik yaptigi dusunulen Hepatit B virusunun yaptigi hastalik benim gibi minik bebeklerde de cok tehlikeliymis cunku daha cok kucukken bu virusu alan bebekler, yillarca bu virusu kanlarinda tasidiktan sonra buyuduklerinde siroz hatta karaciger kanseri olabiliyorlarmis! En kotusu de bu hastaligin tedavisi yokmus. Iste beni bu hastaliktan korumak icinmis Hepatit B asisi ve Dunya Saglik Orgutu bu asi cok etkili ve guvenilir oldugu icin tum dunyadaki cocuklarin Hepatit B asisi olmasini oneriyormus.
Annemle babamin beni korumak icin yaptirdigi bu asi dunyadaki kanser onleyici ilk asiymis!
Hepatit B asisini ne zaman ve kac doz olmaliyim?
Hepatit B asisi uc doz olarak uygulanir. Hepatit B asisinin ilk dozunun dogumda yapilmasi oneriliyor ancak eger anne ve babamin ve benimle yakindan ilgilenecek kisilerin bu hastaligi tasimadiklarindan kesin olarak eminseniz ilk dozu birinci ayda yaptirabiliriz. Ikinci doz 1.ayda (ilk dozdan en az bir ay sonra), ucuncu doz ise 6. ayda (ikinci dozdan en az iki ay sonra) yapilmali.
Anne ve Babaya Not:
Hangi kosullarda asi yapilmamali?
Asinin icerigindeki herhangi bir maddeye karsi ciddi allerjik reaksiyon gelisirse ikinci doz uygulanmamalidir.
Eger bebek atesli bir enfeksiyon geciriyor ise asi ertelenmeli ve enfeksiyonu iyilestiginde asisi uygulanmalidir.
Asidan sonra ne gibi yan etkiler gorulebilir?
Asi yapilan yerde agri ve hassasiyet %3, hafif ates ise %1 bebekte gorulebilir. Cok nadir de olsa ciddi allerjik reaksiyon gorulebilir. Her tur biyolojik urunde gorulebilen bu tarz allerjik reaksiyon riskini goz onunde bulundurarak her zaman asilarinizi ve enjeksiyonlarinizi saglik merkezlerinde yaptiriniz!
Gozlerimi acmak istiyorum ama oyle zor geliyor ki; basimda toplanmis bana bakanlar kim acaba? Tamam yeni geldik dunyaya, daha kimseyi secemiyoruz ama yuzume dogru biraz daha yaklasirsaniz sizi gorebilirim! Su beni isaret eden parmagi bir yakalasam guzel guzel emicem ama henuz kollarimi kaldirmayi beceremedigim icin yakalayamiyorum? Bana en yakin olanlarin annemle babam olduklarina karar verdim; cunku sadece onlarin seslerini secebiliyorum. Annem beni kollarina aldi. Yuzune yakindan bakmak istiyorum; bunun icin basimi kaldirmam lazim. Basardim! Kisa bir sure de olsa yuzune bakabildim! Ne kadar hos, eee ne de olsa benim annem! Aslinda uyanik kalip birseyler kesfetmek istiyorum ama dayanamiyorum. Ben bu dunyaya uyumak icin mi geldim acaba?
Sizin aranizda gecirdigim bu ilk haftamda sizi, etrafimi ve ilk kez karsilastigim bu dunyayi tanimaya calisiyorum. Annemle babama bazen cok yorucu ve karmasik gelse de aslinda bu donemdeki ihtiyaclarim oldukca basit, temel ihtiyaclar; tek istedigim karnimin doymasi, uyumak, bir de annemle babam tarafindan korunmak ve sevilmek. Dogustan gelen emme refleksim sayesinde annem beni beslemek istediginde hic zorlanmiyorum. Henuz hareket yeteneklerim tam gelismis degil; daha cok butun vucudumla hareket edebiliyorum. Ilk kazandigim yetenek basimi kaldirmak oldu; daha sonra el ve kollarimi, en son da bacaklarimi kullanmaya baslayacagim. Basimi herzaman desteklemeyi unutmayin lutfen!
Annemle babam dogar dogmaz Hepatit B asimin ilk dozunu yaptirarak beni bu onemli hastaliga karsi korumaya aldilar.
Anneme ve Babama:
Asilarim; dis dunyada sizlerin desteginizin olamayacagi, sizin birebir beni koruyup kollayamayacaginiz ve yalniz savasmak zorunda kalacagim dusmanlara karsi benim kalkanlarim ve savunma silahlarim olacak! Onlar olmazsa o kadar korumasiz ve caresiz kalirim ki! Tek basima savasmak zorunda oldugum bu mucadelede beni bu koruyucu silahlarla donatarak bana verdiginiz destek icin cok tesekkur ederim. Sizi cok seviyorum.
Neden Hepatit B asisi olmaliyim?
Bu asi beni Hepatit B virusunun yaptigi cok tehlikeli bir hastaliktan koruyacakmis. Bu hastalik nasil bir sey acaba diye dusunuyordum ki doktorum anneme anlatirken duydum. Yetiskinlerde hastalik yaptigi dusunulen Hepatit B virusunun yaptigi hastalik benim gibi minik bebeklerde de cok tehlikeliymis cunku daha cok kucukken bu virusu alan bebekler, yillarca bu virusu kanlarinda tasidiktan sonra buyuduklerinde siroz hatta karaciger kanseri olabiliyorlarmis! En kotusu de bu hastaligin tedavisi yokmus. Iste beni bu hastaliktan korumak icinmis Hepatit B asisi ve Dunya Saglik Orgutu bu asi cok etkili ve guvenilir oldugu icin tum dunyadaki cocuklarin Hepatit B asisi olmasini oneriyormus.
Annemle babamin beni korumak icin yaptirdigi bu asi dunyadaki kanser onleyici ilk asiymis!
Hepatit B asisini ne zaman ve kac doz olmaliyim?
Hepatit B asisi uc doz olarak uygulanir. Hepatit B asisinin ilk dozunun dogumda yapilmasi oneriliyor ancak eger anne ve babamin ve benimle yakindan ilgilenecek kisilerin bu hastaligi tasimadiklarindan kesin olarak eminseniz ilk dozu birinci ayda yaptirabiliriz. Ikinci doz 1.ayda (ilk dozdan en az bir ay sonra), ucuncu doz ise 6. ayda (ikinci dozdan en az iki ay sonra) yapilmali.
Anne ve Babaya Not:
Hangi kosullarda asi yapilmamali?
Asinin icerigindeki herhangi bir maddeye karsi ciddi allerjik reaksiyon gelisirse ikinci doz uygulanmamalidir.
Eger bebek atesli bir enfeksiyon geciriyor ise asi ertelenmeli ve enfeksiyonu iyilestiginde asisi uygulanmalidir.
Asidan sonra ne gibi yan etkiler gorulebilir?
Asi yapilan yerde agri ve hassasiyet %3, hafif ates ise %1 bebekte gorulebilir. Cok nadir de olsa ciddi allerjik reaksiyon gorulebilir. Her tur biyolojik urunde gorulebilen bu tarz allerjik reaksiyon riskini goz onunde bulundurarak her zaman asilarinizi ve enjeksiyonlarinizi saglik merkezlerinde yaptiriniz!
BEBEGIN AILEYE OGRETTIKLERI VE FARKLI BEBEKLER ::
Kucakta tutulmaktan hoslanmayan bebekler;
Bazi bebekler fiziksel kontaktan hoslanmazlar. Bu ebeveynleri rahatsiz eden bir durumdur. Boyle bir durumda sunlar yapilabilir:
- Bebegi yataga oturtup siz de karsisina oturun. Bebek sizin yuzunuze baksin ve sizi tanisin.
- Bebegi opmek istediginizde onu fazla sikistirmadan bunu yapin. Onunla yakin fiziksel kontagi el ve kollarini hareket ettirerek yapin.
- Bu bebekler ayrica gorsel ve isitsel kontakt da isterler.
Mutlu gorulmeyen bebekler:
Mutlu gorulmeyen bebek ebeveynler icin cok zor bir durumdur. Bu durumda her seyden once bebegin temel ihtiyaclarinin giderildiginden emin olun. Sonra sirasiyla,Bebegin hangi durumlarda mutlu oldugunun bir listesini yapin ve bu aktiviteyi sik sik yapin. Bebegin hayatindaki degisimleri erteleyin. Ornegin yeni vereceginiz yiyeceklere baslamayin, yataginin yerini degistirmeyin.Bebegin saglik sorunu olmadigindan emin olun.
Hareketli bebekler:
Butun bebekler hareketlidir. Hareketli veya aktif bebekler digerlerinden farkli olarak her cesit uyariya fazla reaksiyon verirler. Bu durumda su yontemler yardimci olabilir.
- Bebegi tutarken acele etmeyin.
- Bebegi gerekmedikce tutmayin. Ornegin banyo yerine onu silebilirsiniz.
- Bu bebeklerin genis alanlardan hoslanmadigini aklinizda tutun.
- Bebegim bulundugu odanin sicakligini n cok olmamasina dikkat edin.
- Bebegi tutan herkesin bu isi nazikce yapmasini saglayin.
Uykucu bebekler:
Uyuyan bebek genellikle problemli degildir. Fakat bu bebek de bazi problemler belirebilir.
Dogum sonrasi beklenen bazi durumlar, sebepleri ve iyi gelecek tedbirler;
Yeni dogan bebek bakiminin temel ilkeleri:
Plastik vakum pompasi:
Bu pompa bebegin burnundaki nefes almasina engel olan salgilari temizlemekte kullanilir.
Bez degistirme:
Sik bez degistirme pisikleri onleyecektir. Hergun bebegin altinin ilik suyla yikayin.Yenidoganlar gunde yaklasik 8-10 bez degistirirler.
Kiz bebeklerin altini temizlerken; idrar deliginin etrafindaki deri kivrimlarini cok hafifce kaldirin ve onden arkaya dogru temizleyin. Her seferinde bezin temiz kismini kullanin. Erkek cocuk icin penisi asagi dogru yatirip oyle bezleyin. Islak bir bezle penisi, yumurtalik torbasini, ve torbanin altini temizleyin. Yeni sunnet olmus bir cocukta penis ustune bir damla su damlatip etrafini silin. Bezledikten sonra pudra kullanilmasi onerilmemektedir. Isilik olmus bir bebekte sunlari deneyin: bezi daha sik degistirin.temizlediginiz alana pisik icin onerilen kremlerden birini surun. Eger hazir bez kullanmiyorsaniz yikadiktan sonra bezleri iki kere durulayin. Eger hazir bez kullaniyorsaniz arada sirada bebegin bezsiz yatmasini saglayin veya kumas bezleri deneyin. Bezlenen alani gunde bir kac kez havalandirin. Eger dokuntu bir kac gunde gecmediyse doktorunuza basvurun.
Banyo:
Banyo sirasinda gerekli butun malzemelerin yani basinizda hazir oldugundan emin olun.Nerede banyo yaptirirsaniz yaptirin bebegi asla yalniz basina birakmayin. Telefona cevap vermeyin, kapiyi acmayin. Her an bebegin yani basinda olun.
Gobek kordonu dusunceye kadar bebegi sunger ile silin. Gobek kordonu dustukten sonra banyo yaptirabilirsiniz. Ama her gun banyoya ihtiyaci yoktur. Sik banyo yaptirmak bebegin cildini kurutacaktir.
Suyun sicakligini olcerken elinizi degil dirseginizi veya el bileginizi kullanin. Su sicak degil ilik olmalidir.
Sunger banyosu (bebeginizi silme):
Bebeginizi tamamen soymak onu rahatsiz edebilir, bu nedenle sileceginiz yeri soyun. Bebegin yuzunu yikayarak baslayin. Gozunun etrafini icerden disari dogru silin. Her seferinde sungerin degisik bir alanini kullanin. Kulaklarini temizleyin. Kulaklari icin ucu pamuklu cop kullanmayin. Sonra bebegin boynunu gogsunu, sirtini ve bacaklarini yikayin. Koltuk altlarina, kulak arkalarina,ve kiz bebeklerde genital bolgeye yikamaya dikkat edin. En son bez bolgesini yikayin. Bebegin basini haftada 2-3 kez yikayin. Bu sirada bebegin basina yaptiginiz islak masaj "konak" denilen kepek benzeri deri kabarmasini onleyecektir.
Legen banyosu:
Kullanacaginiz legenin icini silin. 4-5 cm. Derinliginde su koyun. Bebegin basini tutarken ilik tutmak icin su dokun. Bu arada bebek ile konusun ve onu sakinlestirin. Ilk bir kac banyoda aglama normaldir. Zaman icinde hem bebek hem de anne icin banyo bir zevk olacaktir. Bebegi asla legen icinde yalniz birakmayin.
Gobek kordonun bakimi:
Dusunceye kadar bu alani kuru tutun. Bu alani alkollu bir bezle gunde iki-uc kere temizleyebilirsiniz. Bezlerken bezin ust kismini asagi dogru katlayin ki idrar bu bolgeye ulasmasin. Gobek dusunceye kadar sunger banyosu daha iyidir. Eger sunlari gorurseniz doktorunuza haber verin: gobek cevresindeki deride kirmizilik, gobekten iltihap benzeri akinti veya kotu koku.
Sunnetli bebegin bakimi:
Ilk 24 saat penisin cevresine vazelinli bir bandaj yapilacaktir. 24 sonra eger bu bandaj kendiliginden dusmezse ilik suyla islatin ve ayrilmasini bekleyin. Sonra onerilen kremi surebilirsiniz. Bu beze yapismasini onleyecektir. Iyilesme 2-3 haftada olacaktir. Asagidakiler olursa doktorunuzu arayin;
- Sunnet sonrasi 12 saat icinde bebek cisini yapmamissa
- Hafif basincla durdurulamayan sizma tarzinda kanama oluyorsa
- Sisme varsa
- Ilk gunlerde olabilen sari akinti disinda bir akinti varsa.
Sunnetsiz bebegin bakimi:
Temel kural "rahat birakin" dir. Bebegin pipisi cevresindeki deriyi geri cekerek temizlemeye calismayin. Burasi icin ozel bakim gerekmez, temiz tutmak yeterlidir. Sunnet derisi ilk gunlerde elastiki degildir.
Bebegin atesini olcmek:
Ates genellikle enfeksiyonun gostergesidir. Bebeginizin atesini olcmek icin en iyi yol makattan olcmektir. Bebeklerde agizdan ates olcmek tehlikelidir. Termometre alirken hangi yoldan ates olctugune bakin. (rektal : makattan, aksillar: koltukalti, oral: agizdan)dijital termometreler kullanilmasi en kolay ama pahali olanlaridir. Civali bir termometre kullaniyorsaniz iyice sallayin, civa 35 dercenin altina dustugunde kullanabilirsiniz. Eger sonucu nasil okuyacaginizi bilmiyorsaniz bir hemsireden yardim isteyiniz.
Eger koltukaltindan olcecek iseniz cocugun uzerini cikartin ve koltuk altini kurulayin. Koltuk altinda 4 dakika tutun.
Makattan olcecek iseniz termometrenin ucunun yuvarlak olmasina dikkat edin. Her bebegin kendi termometresinin olmasinda fayda vardir. Cam bolmenin etrafini alkolle silin. Azicik vazelin surun ve termometrenin ucunu makata 1-2cm girecek sekilde iceri sokun. Bacaklarini ve kalcalarini tutun. Sonra termometreyi alkolle temizleyin. Makattan olctugunuz ates 38 derecenin uzerindeyse doktorunuza haber verin.
Eger koltukaltindan alinan ates 35.5 dereceden az veya 38 dereceden fazlaysa olcumu makattan yapin.
Asilar:
Hepatit B: Ilk doz dogumda, Ikinci doz 1.ayda, Ucuncu doz 6.ayda
Difteri - Bogmaca - Tetanoz: 2., 4., 6. aylarda toplam 3 doz ve 15. veya 18. ayda tek doz rapel
Menenjit asisi (h.influenza b): 2., 4., 6. aylarda toplam 3 doz ve 15. veya 18. ayda tek doz rapel
Cocuk felci (polio): 2., 4., 6. aylarda toplam 3 doz ve 15. veya 18. ayda tek doz rapel
Kizamik - Kizamikcik - Kabakulak: 12. ayda ilk doz, 4-6 yas arasinda tek doz rapel
Hepatit A: 12. ayda ilk doz, 18. ayda ikinci doz
Su cicegi: 15. ayda tek doz
Grip: 6. aydan itibaren uygulanabilir. Uygulama semasi icin hekiminize danisiniz.
Cocugunuzun asi takvimi kimligi gibidir, mutlaka muhafaza edin!
Aglayan bir bebegi sakinlestirmek:
Butun bebekler aglar. Bunu unutmayin. Dahasi yeni doganlar gunde 1-4 saat arasi aglarlar. Bu bebegin bir seye ihtiyaci oldugunun size soyleme bicimidir. Yalnizca sikilmis oldugu icin de agladigini unutmayin.
Bebeginizin aglamasinin ne anlama geldigini ogrenin. Bebeginizin sakinlestirmek icin bazi yontemler: Hafifce sallamak, pispislamak, gazi gidermek, sarki soylemek, konusmak, hafif muzik calmak, bebekle yurumek, arabayla gezdirmek, ana kucagiyla gezdirmek.
Unutmayin, bebek sizin gergin oldugunuzu hissederse bu da bir aglama sebebi olabilir. Gevsemeye calisin. Asla cocugunuzu siddetli sekilde sarsmayin.
Bazi bebekler fiziksel kontaktan hoslanmazlar. Bu ebeveynleri rahatsiz eden bir durumdur. Boyle bir durumda sunlar yapilabilir:
- Bebegi yataga oturtup siz de karsisina oturun. Bebek sizin yuzunuze baksin ve sizi tanisin.
- Bebegi opmek istediginizde onu fazla sikistirmadan bunu yapin. Onunla yakin fiziksel kontagi el ve kollarini hareket ettirerek yapin.
- Bu bebekler ayrica gorsel ve isitsel kontakt da isterler.
Mutlu gorulmeyen bebekler:
Mutlu gorulmeyen bebek ebeveynler icin cok zor bir durumdur. Bu durumda her seyden once bebegin temel ihtiyaclarinin giderildiginden emin olun. Sonra sirasiyla,Bebegin hangi durumlarda mutlu oldugunun bir listesini yapin ve bu aktiviteyi sik sik yapin. Bebegin hayatindaki degisimleri erteleyin. Ornegin yeni vereceginiz yiyeceklere baslamayin, yataginin yerini degistirmeyin.Bebegin saglik sorunu olmadigindan emin olun.
Hareketli bebekler:
Butun bebekler hareketlidir. Hareketli veya aktif bebekler digerlerinden farkli olarak her cesit uyariya fazla reaksiyon verirler. Bu durumda su yontemler yardimci olabilir.
- Bebegi tutarken acele etmeyin.
- Bebegi gerekmedikce tutmayin. Ornegin banyo yerine onu silebilirsiniz.
- Bu bebeklerin genis alanlardan hoslanmadigini aklinizda tutun.
- Bebegim bulundugu odanin sicakligini n cok olmamasina dikkat edin.
- Bebegi tutan herkesin bu isi nazikce yapmasini saglayin.
Uykucu bebekler:
Uyuyan bebek genellikle problemli degildir. Fakat bu bebek de bazi problemler belirebilir.
Dogum sonrasi beklenen bazi durumlar, sebepleri ve iyi gelecek tedbirler;
Yeni dogan bebek bakiminin temel ilkeleri:
Plastik vakum pompasi:
Bu pompa bebegin burnundaki nefes almasina engel olan salgilari temizlemekte kullanilir.
Bez degistirme:
Sik bez degistirme pisikleri onleyecektir. Hergun bebegin altinin ilik suyla yikayin.Yenidoganlar gunde yaklasik 8-10 bez degistirirler.
Kiz bebeklerin altini temizlerken; idrar deliginin etrafindaki deri kivrimlarini cok hafifce kaldirin ve onden arkaya dogru temizleyin. Her seferinde bezin temiz kismini kullanin. Erkek cocuk icin penisi asagi dogru yatirip oyle bezleyin. Islak bir bezle penisi, yumurtalik torbasini, ve torbanin altini temizleyin. Yeni sunnet olmus bir cocukta penis ustune bir damla su damlatip etrafini silin. Bezledikten sonra pudra kullanilmasi onerilmemektedir. Isilik olmus bir bebekte sunlari deneyin: bezi daha sik degistirin.temizlediginiz alana pisik icin onerilen kremlerden birini surun. Eger hazir bez kullanmiyorsaniz yikadiktan sonra bezleri iki kere durulayin. Eger hazir bez kullaniyorsaniz arada sirada bebegin bezsiz yatmasini saglayin veya kumas bezleri deneyin. Bezlenen alani gunde bir kac kez havalandirin. Eger dokuntu bir kac gunde gecmediyse doktorunuza basvurun.
Banyo:
Banyo sirasinda gerekli butun malzemelerin yani basinizda hazir oldugundan emin olun.Nerede banyo yaptirirsaniz yaptirin bebegi asla yalniz basina birakmayin. Telefona cevap vermeyin, kapiyi acmayin. Her an bebegin yani basinda olun.
Gobek kordonu dusunceye kadar bebegi sunger ile silin. Gobek kordonu dustukten sonra banyo yaptirabilirsiniz. Ama her gun banyoya ihtiyaci yoktur. Sik banyo yaptirmak bebegin cildini kurutacaktir.
Suyun sicakligini olcerken elinizi degil dirseginizi veya el bileginizi kullanin. Su sicak degil ilik olmalidir.
Sunger banyosu (bebeginizi silme):
Bebeginizi tamamen soymak onu rahatsiz edebilir, bu nedenle sileceginiz yeri soyun. Bebegin yuzunu yikayarak baslayin. Gozunun etrafini icerden disari dogru silin. Her seferinde sungerin degisik bir alanini kullanin. Kulaklarini temizleyin. Kulaklari icin ucu pamuklu cop kullanmayin. Sonra bebegin boynunu gogsunu, sirtini ve bacaklarini yikayin. Koltuk altlarina, kulak arkalarina,ve kiz bebeklerde genital bolgeye yikamaya dikkat edin. En son bez bolgesini yikayin. Bebegin basini haftada 2-3 kez yikayin. Bu sirada bebegin basina yaptiginiz islak masaj "konak" denilen kepek benzeri deri kabarmasini onleyecektir.
Legen banyosu:
Kullanacaginiz legenin icini silin. 4-5 cm. Derinliginde su koyun. Bebegin basini tutarken ilik tutmak icin su dokun. Bu arada bebek ile konusun ve onu sakinlestirin. Ilk bir kac banyoda aglama normaldir. Zaman icinde hem bebek hem de anne icin banyo bir zevk olacaktir. Bebegi asla legen icinde yalniz birakmayin.
Gobek kordonun bakimi:
Dusunceye kadar bu alani kuru tutun. Bu alani alkollu bir bezle gunde iki-uc kere temizleyebilirsiniz. Bezlerken bezin ust kismini asagi dogru katlayin ki idrar bu bolgeye ulasmasin. Gobek dusunceye kadar sunger banyosu daha iyidir. Eger sunlari gorurseniz doktorunuza haber verin: gobek cevresindeki deride kirmizilik, gobekten iltihap benzeri akinti veya kotu koku.
Sunnetli bebegin bakimi:
Ilk 24 saat penisin cevresine vazelinli bir bandaj yapilacaktir. 24 sonra eger bu bandaj kendiliginden dusmezse ilik suyla islatin ve ayrilmasini bekleyin. Sonra onerilen kremi surebilirsiniz. Bu beze yapismasini onleyecektir. Iyilesme 2-3 haftada olacaktir. Asagidakiler olursa doktorunuzu arayin;
- Sunnet sonrasi 12 saat icinde bebek cisini yapmamissa
- Hafif basincla durdurulamayan sizma tarzinda kanama oluyorsa
- Sisme varsa
- Ilk gunlerde olabilen sari akinti disinda bir akinti varsa.
Sunnetsiz bebegin bakimi:
Temel kural "rahat birakin" dir. Bebegin pipisi cevresindeki deriyi geri cekerek temizlemeye calismayin. Burasi icin ozel bakim gerekmez, temiz tutmak yeterlidir. Sunnet derisi ilk gunlerde elastiki degildir.
Bebegin atesini olcmek:
Ates genellikle enfeksiyonun gostergesidir. Bebeginizin atesini olcmek icin en iyi yol makattan olcmektir. Bebeklerde agizdan ates olcmek tehlikelidir. Termometre alirken hangi yoldan ates olctugune bakin. (rektal : makattan, aksillar: koltukalti, oral: agizdan)dijital termometreler kullanilmasi en kolay ama pahali olanlaridir. Civali bir termometre kullaniyorsaniz iyice sallayin, civa 35 dercenin altina dustugunde kullanabilirsiniz. Eger sonucu nasil okuyacaginizi bilmiyorsaniz bir hemsireden yardim isteyiniz.
Eger koltukaltindan olcecek iseniz cocugun uzerini cikartin ve koltuk altini kurulayin. Koltuk altinda 4 dakika tutun.
Makattan olcecek iseniz termometrenin ucunun yuvarlak olmasina dikkat edin. Her bebegin kendi termometresinin olmasinda fayda vardir. Cam bolmenin etrafini alkolle silin. Azicik vazelin surun ve termometrenin ucunu makata 1-2cm girecek sekilde iceri sokun. Bacaklarini ve kalcalarini tutun. Sonra termometreyi alkolle temizleyin. Makattan olctugunuz ates 38 derecenin uzerindeyse doktorunuza haber verin.
Eger koltukaltindan alinan ates 35.5 dereceden az veya 38 dereceden fazlaysa olcumu makattan yapin.
Asilar:
Hepatit B: Ilk doz dogumda, Ikinci doz 1.ayda, Ucuncu doz 6.ayda
Difteri - Bogmaca - Tetanoz: 2., 4., 6. aylarda toplam 3 doz ve 15. veya 18. ayda tek doz rapel
Menenjit asisi (h.influenza b): 2., 4., 6. aylarda toplam 3 doz ve 15. veya 18. ayda tek doz rapel
Cocuk felci (polio): 2., 4., 6. aylarda toplam 3 doz ve 15. veya 18. ayda tek doz rapel
Kizamik - Kizamikcik - Kabakulak: 12. ayda ilk doz, 4-6 yas arasinda tek doz rapel
Hepatit A: 12. ayda ilk doz, 18. ayda ikinci doz
Su cicegi: 15. ayda tek doz
Grip: 6. aydan itibaren uygulanabilir. Uygulama semasi icin hekiminize danisiniz.
Cocugunuzun asi takvimi kimligi gibidir, mutlaka muhafaza edin!
Aglayan bir bebegi sakinlestirmek:
Butun bebekler aglar. Bunu unutmayin. Dahasi yeni doganlar gunde 1-4 saat arasi aglarlar. Bu bebegin bir seye ihtiyaci oldugunun size soyleme bicimidir. Yalnizca sikilmis oldugu icin de agladigini unutmayin.
Bebeginizin aglamasinin ne anlama geldigini ogrenin. Bebeginizin sakinlestirmek icin bazi yontemler: Hafifce sallamak, pispislamak, gazi gidermek, sarki soylemek, konusmak, hafif muzik calmak, bebekle yurumek, arabayla gezdirmek, ana kucagiyla gezdirmek.
Unutmayin, bebek sizin gergin oldugunuzu hissederse bu da bir aglama sebebi olabilir. Gevsemeye calisin. Asla cocugunuzu siddetli sekilde sarsmayin.
Cocugunuzun kiskanc olmamasi icin...
Cocugun en buyuk duygusal sorununun kiskanclik oldugu, ailelerin ise bunu bastirmak icin sahte mesajlar ve yapmacik hareketlerle bu kiskancligi tetikledikleri belirtildi.
Uzmanlar, Turkiye genelinde cesitli illerde yaptiklari arastirmalarda, cocuktaki duygusal sorunlarin basinda kiskancligin geldigini tespit ettiklerini bildirdiler. Cocugun kiskancliginin ozellikle yeni bir kardesi oldugu zaman yogunlastigini anlatan uzmanlar, sunlari soylediler:
"Genelde aileler ilk cocugu kiskandirmamak icin ikinci bebege "O, senin kadar guzel degil, o kirli, sen daha guzel ve temizsin" gibi sozlerle yaklasmaktadirlar. Aslinda cocuk yeni dogan bebege gosterilen sevginin farkindadir ve soylemese de hareketlerin ve soylenenlerin suni oldugunu gozlemlemektedir. Bu nedenle kiskancligi bastirmak ugruna cocuga sahte mesajlar vermeyin..."
Uzmanlar, Turkiye genelinde cesitli illerde yaptiklari arastirmalarda, cocuktaki duygusal sorunlarin basinda kiskancligin geldigini tespit ettiklerini bildirdiler. Cocugun kiskancliginin ozellikle yeni bir kardesi oldugu zaman yogunlastigini anlatan uzmanlar, sunlari soylediler:
"Genelde aileler ilk cocugu kiskandirmamak icin ikinci bebege "O, senin kadar guzel degil, o kirli, sen daha guzel ve temizsin" gibi sozlerle yaklasmaktadirlar. Aslinda cocuk yeni dogan bebege gosterilen sevginin farkindadir ve soylemese de hareketlerin ve soylenenlerin suni oldugunu gozlemlemektedir. Bu nedenle kiskancligi bastirmak ugruna cocuga sahte mesajlar vermeyin..."
Bebeginiz grip olduysa bunlari yapin
Bebeginiz soguk alginligina yakalandiginda neler yapmaniz gerektigini bilmiyor musunuz? Hemen telasa kapilip, doktora kosmadan once su onerileri yapin.
Minik bebeklerin nefes almakta, beslenmekte zorlanmasi, halsiz ve cansiz hallerini gormek anne-babalari cok uzer. Neyse ki soguk alginligi viruslerin neden oldugu bir hastaliktir ve zaman icinde kendiliginden iyilesir. Ancak bu sirada evde yapacaginiz bakim hem bebegi rahatlatacak hem de komplikasyonlarin gelisme riskini azaltacaktir.
Bebeginizi emziriyorsaniz zaten cok etkili bir onleme tedbiri almissiniz demektir. Anne sutu hastaliklarla mucadele eden antikorlari icerdiginden, anne sutu ile beslenen bebekler solunum yolu ve sindirim sistemi hastaliklarina daha az yakalanirlar ve hasta olduklarinda da hastaligi daha hafif bir sekilde atlatirlar.
Soguk alginliginda bebegi rahatlatmanizi saglayacak yontemler
Soguk alginligina yakalandiginda, bebegin zaten dar olan burun girisinin sismesi ve artan salgilar bebegin burnundan nefes almasini guclestirir ve bu da bebegin uykusunu bozabilir. Bebeginizin gozleri sis, kuru ya da islak gozukebilir, enerjisi ve istahi her zamankinden az olabilir ve atesi cikabilir. Yani kisacasi siz soguk alginligina yakalandiginizda kendinizi nasil hissediyorsaniz, bebek de oyle hisseder.
• Bol sivi verin: Bol bol sivi vermek gercekten faydali olmaktadir. Anne sutuyle beslenen bebekler daha sik emzirilebilir. Biraz daha buyuk bebeklere, daha onceden de tuketmeye basladiklari sulandirilmis elma suyu ya da hafif bir bitkisel cay gibi berrak sivi icecekler de verilebilir. Formul mama ile beslenen bebeklere mutlaka fazladan berrak sivi icecek verilmesi gerekir.
• Burnu tikaliysa: Burnu tikali olan bebek emmekte zorlanabilir. Bebeginiz emmekte zorlaniyorsa, dik pozisyonda emzirmeyi deneyin. Anne sutu disindaki sivilari ise kasikla veya damlalikla verebilirsiniz.
Besleme ve uyku zamanindan 15 dakika once burna tuzlu burun damlalarinin uygulanmasi bebegin daha rahat nefes almasina yardimci olabilir. Ayrica soguk buhar makinesi ile odasinin havasinin nemlendirilmesi de uyku sirasinda rahat etmesine yardim eder.
Burun akintisinin disari cikmasi icin uyurken bebegin basinin altini hafifce yukseltebilirsiniz (carsafin altina katlanmis havlu koyarak).
• Ilac kullanimi: Doktora danismadan ilac kullanmayin. Soguk alginligini baskilamak zararli olabildiginden soguk alginligi ilaclari bebeklere tavsiye edilmez. Bebeginizin soguk alginligi sizi endiselendirecek boyuttaysa doktoruna danisabilirsiniz. Bir yasindan kucuk bebeklerde dekonjestanlar (burun damarlarini daraltarak rahatlama saglamaya yonelik ilaclar) onerilmez.
Asagidaki durumlarda doktora basvurun
• Bebeginizin nefes alisi cok hizli, sesli veya hiriltili ise.
• Kopek havlamasina benzer bir oksuruk olursa.
• Nefes darligi varsa veya nefes almak icin caba sarf ediyorsa.
• Nefes aldiginda gogsunun iceri cekildigini gorurseniz).
• Rengi soluk veya benekliyse.
• Cansiz veya halsizse.
• Sivi almayi reddediyorsa.
• Gercekten cok hasta ya da aci cekiyor gibi gozukuyorsa.
Minik bebeklerin nefes almakta, beslenmekte zorlanmasi, halsiz ve cansiz hallerini gormek anne-babalari cok uzer. Neyse ki soguk alginligi viruslerin neden oldugu bir hastaliktir ve zaman icinde kendiliginden iyilesir. Ancak bu sirada evde yapacaginiz bakim hem bebegi rahatlatacak hem de komplikasyonlarin gelisme riskini azaltacaktir.
Bebeginizi emziriyorsaniz zaten cok etkili bir onleme tedbiri almissiniz demektir. Anne sutu hastaliklarla mucadele eden antikorlari icerdiginden, anne sutu ile beslenen bebekler solunum yolu ve sindirim sistemi hastaliklarina daha az yakalanirlar ve hasta olduklarinda da hastaligi daha hafif bir sekilde atlatirlar.
Soguk alginliginda bebegi rahatlatmanizi saglayacak yontemler
Soguk alginligina yakalandiginda, bebegin zaten dar olan burun girisinin sismesi ve artan salgilar bebegin burnundan nefes almasini guclestirir ve bu da bebegin uykusunu bozabilir. Bebeginizin gozleri sis, kuru ya da islak gozukebilir, enerjisi ve istahi her zamankinden az olabilir ve atesi cikabilir. Yani kisacasi siz soguk alginligina yakalandiginizda kendinizi nasil hissediyorsaniz, bebek de oyle hisseder.
• Bol sivi verin: Bol bol sivi vermek gercekten faydali olmaktadir. Anne sutuyle beslenen bebekler daha sik emzirilebilir. Biraz daha buyuk bebeklere, daha onceden de tuketmeye basladiklari sulandirilmis elma suyu ya da hafif bir bitkisel cay gibi berrak sivi icecekler de verilebilir. Formul mama ile beslenen bebeklere mutlaka fazladan berrak sivi icecek verilmesi gerekir.
• Burnu tikaliysa: Burnu tikali olan bebek emmekte zorlanabilir. Bebeginiz emmekte zorlaniyorsa, dik pozisyonda emzirmeyi deneyin. Anne sutu disindaki sivilari ise kasikla veya damlalikla verebilirsiniz.
Besleme ve uyku zamanindan 15 dakika once burna tuzlu burun damlalarinin uygulanmasi bebegin daha rahat nefes almasina yardimci olabilir. Ayrica soguk buhar makinesi ile odasinin havasinin nemlendirilmesi de uyku sirasinda rahat etmesine yardim eder.
Burun akintisinin disari cikmasi icin uyurken bebegin basinin altini hafifce yukseltebilirsiniz (carsafin altina katlanmis havlu koyarak).
• Ilac kullanimi: Doktora danismadan ilac kullanmayin. Soguk alginligini baskilamak zararli olabildiginden soguk alginligi ilaclari bebeklere tavsiye edilmez. Bebeginizin soguk alginligi sizi endiselendirecek boyuttaysa doktoruna danisabilirsiniz. Bir yasindan kucuk bebeklerde dekonjestanlar (burun damarlarini daraltarak rahatlama saglamaya yonelik ilaclar) onerilmez.
Asagidaki durumlarda doktora basvurun
• Bebeginizin nefes alisi cok hizli, sesli veya hiriltili ise.
• Kopek havlamasina benzer bir oksuruk olursa.
• Nefes darligi varsa veya nefes almak icin caba sarf ediyorsa.
• Nefes aldiginda gogsunun iceri cekildigini gorurseniz).
• Rengi soluk veya benekliyse.
• Cansiz veya halsizse.
• Sivi almayi reddediyorsa.
• Gercekten cok hasta ya da aci cekiyor gibi gozukuyorsa.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)