| Prostat hastaliklari | ||
|
Sik idrara cikmak20 Nisan 2007 Cuma
Erkek ureme organlarina iliskin sorunlar !!!!!
Testislerin ve skrotumun karnin disinda yer almasi onlarin orselenme riskini artirir. Ancak tibbi sorunlar acisindan kolay muayene olanagi saglar. Diger butun yakinmalarda olugu gibi ureme sistemine iliskin sorunlarda da erken tani konulmasi ve uygun yaklasimlarla kalici olumsuz etkiler gorulmeden cozumler getirilebilmektedir. Utanma, korku ya da diger gerekcelerle cozum arayislarindaki gecikmeler onarilmasi olanaksiz durumlar yaratabilmektedir. Bu nedenle asagidaki yakinmalar soz konusu oldugunda bir uzman hekime basvuruda gecikilmemesi gerekmektedir:Tek ya da her iki testiste ani ya da giderek artan sanci, agri.Bu ve benzeri soru ve sorunlar konusunda uzman hekime danismak duygusal rahatlama saglayacak, sorunun bir an once cozumune yardimci olacak ve kalici olumsuz etkilerin olusmasini onleyecektir. | |
ERKEGIN Egosunu pompalayin!!!!!!
"Bana guvende oldugumu hissettiriyorsun" Her erkegin icinde kadinini koruma gudusu vardir. Gunumuz kadinlari her ne kadar korunmaya muhtac olmasalar da, erkeklerin elinden bu zevki almayin. "Bunu da bildigine inanamiyorum" kadar akilli olursaniz olun, sevgiliniz size yeni bir sey ogretebilmek ister. Kendini akilli ve bilgili hissetmesini saglarsaniz, ne kaybedersiniz? Sevgilinizin akilli hissetmesi icin kendinizi aptal pozisyonuna dusurmenize gerek yok. Arada sirada ona da kendini gostermesi icin firsat vermeniz yeterli. "Sen spor mu yaptin?" Erkekler belki kadinlar kadar cok kendilerini aynada seyretmezler, ancak kaslariyla gurur duyarlar. Formda olan bir erkek kendini dunyanin en yakisikli erkegi zanneder, siz de bu gorusunu destekleyin.  |
Erkekte Cinsel Islev Bozukluklari .........
Cinsel istek azalmasi cinsel birlesme sikliginin azalmasi, cinsel esin yeterince cekici algilanmamasi ya da acikca istek azligi olarak ifade edilebilir. Sorgulandiginda kiside cinsellikle ilgili dusuncelerin ya da fantezilerin hic olmadigi ya da cok az oldugu, cinsel uyaranlarin farkina varmadigi ve cinsel bir deneyimi baslatmaya cok az ilgisinin oldugu bulunur. Dusuk testosteron duzeyleri ya da merkezi dopamin blokaji gibi durumlarin istegi azalttigi bilinmektedir. Istegin olmamasi anksiyete, depresyon ya da kronik stres ile ilgili olabilir. Uzun sure cinsel aktivitede bulunulmamasi cinsel durtuleri bastirir. Istekle ilgili sorunlar bir iliskideki bozulmayi gosterebilir ya da dusmanligin bir ifadesi olabilir. Istegin olmasi bazi faktorlere baglidir; biyolojik durtu, yeterli ozsaygi, cinsellikle ilgili onceki deneyimlerin iyi olmasi, uygun bir cinsel esin bulunmasi ve cinsel esle cinsellik disi alanlarda da iyi bir iliskinin olmasi. Bu faktorlerin herhangi birindeki sorun cinsel istegi azaltabilir.
Cinsel tiksinti bozuklugu bazi erkeklerde vajina korkusu seklinde olabilir, cinsel birlesmeden ya da kadin cinsel organlarindan tamamen kacinabilirler. Tiksinti bozuklugu bazen travmatik cinsel yasantilarla ilgili olabilir. Bazen de iliskideki sorunlara (evlilik disi iliski nedeniyle esten tiksinilmesi gibi) bagli olabilir.
Erektil Bozukluk
Surekli olarak ya da yineleyici bir bicimde yeterli ereksiyon saglayamama ya da cinsel etkinlik bitene dek bunu surdurememe olarak tanimlanir. Yasam boyu erektil bozuklukta erkekte hic ereksiyon olusmamistir. Durumsal erektil bozukluk cok yaygin ve evrenseldir. Yasaminin her hangi bir noktasinda bir erkek yeterli uyarilsa bile ereksiyon olusmayabilir. Bazi erkekler on sevisme sirasinda ereksiyonu surduremezler, bazilari yalnizca birlesmeye kalkistiklarinda ereksiyon kaybolur. Bazilarinda da bazi cinsel eslerle bozukluk yasanmazken bazilariyla yasanir. Bir arastirmada erkeklerin %10�u son bir yil icinde bir ereksiyon sorunu yasadigini belirtirken, performanslari konusunda kaygi hissettiklerini belirtenler %20 idi. Masters ve Johnson 40 yasin uzerindeki erkeklerde impotans korkusunun yaygin oldugunu bildirmislerdir. Oysa yaslanmayla ereksiyon guclugunun ortaya cikmasi kural degildir. Sagligi iyi olan, cinsel esi ile uyumu iyi olan ve yaslanmayla dogal olarak bazi degisikliklerin olacagi (ornegin; cinsel iliski sikligi azalabilir, ereksiyon eskisi kadar kolay olmayabilir, ereksiyonu saglamak icin on sevismenin daha uzun olmasi ve penisin dogrudan uyarisina gerek olabilir ) konusunda bilgilenmis bir kisi gereken uyumu gostererek herhangi bir yastaki kadar ereksiyonu surdurebilir.
Diger bozukluklarla karsilastirildiginda erektil bozuklukta organik bir neden cok daha siktir. Madde kullanimi (ozellikle alkol), seker hastaligi, Parkinson hastaligi, multipl skleroz ve omurilik hasari erektil bozukluga neden olabilir. Ayrica ilaclarin cinsel islevler uzerine olan olumsuz etkisi de gozden kacirilmamalidir. Istatistikler erektil bozuklugu olan erkeklerin % 50 ile 80�inde tibbi bir neden oldugunu gostermektedir.
Yanlis beklenti ve inanclar da onemli bir etkendir. �Bir erkegin cinsel iliskiyi her zaman isteyecegi ve buna her zaman hazir oldugu� inancini tasiyan bir erkek yorgun, stresli oldugunda ya da aksamdan kalma oldugu bir gecenin sonunda ereksiyon sorunu yasadiginda bunu sorun haline getirebilir.
Erkekte Orgazm Bozuklugu
Kisinin yasi goz onunde bulunduruldugunda odagi, yogunlugu ve suresi yeterli olarak degerlendirilen, olagan bir cinsel etkinligin uyarilma evresinde, surekli olarak ya da yineleyici bir bicimde orgazmin gecikmesi ya da olmamasi olarak tanimlanmaktadir. Bozuklugun yasam boyu olmasi tartismali olmakla birlikte �vagina icine bosalmanin hic olmamasi� olarak da tanimlanir. Eger bir erkek masturbasyon sirasinda bosalir ancak vaginaya odaklandiginda bosalamazsa bu durum durumsal yasam boyu tip olarak ele alinmalidir. Bu bozuklugun yasam boyu olmasi oldukca nadirdir. Ancak kazanilmis tip oldukca yaygindir. Bunun bir nedeni erkeklerin �butun gece surdurme� mitiyle tum kadinlara yetebilecekleri dusuncesidir. Yine �iki tarafin birlikte orgazm olmasi gerektigi � yanlis inanci da kisilerin bir orgazm sorunu yasadiklarini dusunmelerine yol acmaktadir. Bu bozuklugun nedeni nadiren fizikseldir. Bazen retrograd ejakulasyon (geriye bosalma) ile karistirilabilir. Geriye bosalma erkegin uretradan disari bosalmak yerine mesanesine bosalmasidir. Bu durumda genellikle hemen her zaman organik bir neden vardir. Orgazm bozuklugunda ise daha cok travmatik cinsel yasantilar, kati dinsel inanclar, dusmanlik duygulari, asiri kontrol ve guven eksikligidir. Prostata yonelik ameliyatlar, Parkinson hastaligi ve bazi ilaclar (antihipertansifler, antidepresanlar, fenotiyazinler gibi) bu soruna yol acabilir. Asiri alkol alimi ya da kan sekerinin yuksekligi (hiperglisemi) gecici olarak gec bosalmaya yol acabilir. Sure giden bir iliskide daha onceden olmadigi halde bosalmanin olmamasi kisiler arasi sorunlara isaret edebilir. Erkegin planlanan bir gebelik konusunda tereddutlu oldugu durumlarda, cinsel esine duydugu cekimi yitirdiginde ortaya cikabilir. Bazi yanlis inanclar da (erkek cinsel iliskinin sorumlulugunu ustlenmek ve yonetmek zorundadir ya da baska seylerde oldugu gibi, cinsellikte de basariya ulasmak cok onemlidir gibi) etkili olabilmektedir.
Prematur Ejakulasyon (Erken Bosalma)
Aslinda hangi durumun erken bosalma olarak adlandirilacagi muglak olmakla birlikte Masters ve arkadaslarinin (1970) tanimlamasina gore �bir erkegin cinsel esinin cinsel iliskilerinin en az %50�sinde orgazma ulasamamasi durumunda erken bosalmadan bahsedilebilir� denmektedir. Kaplan (1974) ise erken bosalmanin erkegin bosalmasi uzerinde istemli kontrolunun olmamasiyla gorulecegini one surmektedir. Erken bosalma en yaygin olarak �surekli olarak ya da yineleyici bir bicimde, cok az bir cinsel uyarilma ile ve kisinin istemesinden once, vajinaya girme oncesi, girer girmez ya da hemen sonra ejakulasyonun olmasi� biciminde tanimlanmaktadir. Ancak yas, cinsel es ya da durumun yeni olmasi ve son zamanlardaki cinsel etkinligin sikligi gibi uyarilma evresinin suresini etkileyen etkenler goz onunde bulundurulmalidir.
Fiziksel nedenler oldukca nadir olmakla birlikte bazi idrar yollari enfeksiyonlari (uretra ve prostat enfeksiyonlari, gonore) gibi nedenlerle erken bosalma gorulebilir. Bosalmanin kontrol edilememesi kaygi ile birlikte gorulebilir. Hem kaygi hem bosalma sempatik sinir sisteminin idaresi altindadir. Arastirmalar ozellikle yasam boyu erken bosalma oykusu olan kisilerde biyolojik bir yatkinligin olabilecegini vurgulamaktadir. Cinsellikle ilgili sucluluk, kisiler arasi asiri duyarlilik, mukemmelliyetcilik veya cinsel performansla ilgili gercekci olmayan beklentiler diger psikolojik faktorler arasinda sayilabilir. Bazi olumsuz kulturel sartlanmalar da bu duruma yol acabilir. Ilk cinsel deneyimlerini genelevde edinen bir erkek bir an once cinsel eylemi sonlandirmaya kosullanmis olabilir ya da aile evi, evin arkadaslarla paylasilmasi gibi yakalanmanin utanc verici olabilecegi durumlarda bir an once orgazma ulasmaya cabalamaya alismis olabilir. Bazen de �sertlesir sertlesmez bosalmak gerektigi� yanlis inancina sahip olabilir. Stresli bir iliski de durumu korukleyebilir.
Diger cinsel islev bozukluklari ve cinsel bozukluklar
Cinsel iliski bagimliligi, cinsel birlesme sonrasi keyifsizlik, tamamlanmamis evlilik (evlilikte cinsel birlesmenin hic olmamasi), cinsel birlesme sonrasi basagrisi, masturbasyon agrisi gibi bazi durumlar da nadiren ortaya cikabilir.
Cinsel tiksinti bozuklugu bazi erkeklerde vajina korkusu seklinde olabilir, cinsel birlesmeden ya da kadin cinsel organlarindan tamamen kacinabilirler. Tiksinti bozuklugu bazen travmatik cinsel yasantilarla ilgili olabilir. Bazen de iliskideki sorunlara (evlilik disi iliski nedeniyle esten tiksinilmesi gibi) bagli olabilir.
Erektil Bozukluk
Surekli olarak ya da yineleyici bir bicimde yeterli ereksiyon saglayamama ya da cinsel etkinlik bitene dek bunu surdurememe olarak tanimlanir. Yasam boyu erektil bozuklukta erkekte hic ereksiyon olusmamistir. Durumsal erektil bozukluk cok yaygin ve evrenseldir. Yasaminin her hangi bir noktasinda bir erkek yeterli uyarilsa bile ereksiyon olusmayabilir. Bazi erkekler on sevisme sirasinda ereksiyonu surduremezler, bazilari yalnizca birlesmeye kalkistiklarinda ereksiyon kaybolur. Bazilarinda da bazi cinsel eslerle bozukluk yasanmazken bazilariyla yasanir. Bir arastirmada erkeklerin %10�u son bir yil icinde bir ereksiyon sorunu yasadigini belirtirken, performanslari konusunda kaygi hissettiklerini belirtenler %20 idi. Masters ve Johnson 40 yasin uzerindeki erkeklerde impotans korkusunun yaygin oldugunu bildirmislerdir. Oysa yaslanmayla ereksiyon guclugunun ortaya cikmasi kural degildir. Sagligi iyi olan, cinsel esi ile uyumu iyi olan ve yaslanmayla dogal olarak bazi degisikliklerin olacagi (ornegin; cinsel iliski sikligi azalabilir, ereksiyon eskisi kadar kolay olmayabilir, ereksiyonu saglamak icin on sevismenin daha uzun olmasi ve penisin dogrudan uyarisina gerek olabilir ) konusunda bilgilenmis bir kisi gereken uyumu gostererek herhangi bir yastaki kadar ereksiyonu surdurebilir.
Diger bozukluklarla karsilastirildiginda erektil bozuklukta organik bir neden cok daha siktir. Madde kullanimi (ozellikle alkol), seker hastaligi, Parkinson hastaligi, multipl skleroz ve omurilik hasari erektil bozukluga neden olabilir. Ayrica ilaclarin cinsel islevler uzerine olan olumsuz etkisi de gozden kacirilmamalidir. Istatistikler erektil bozuklugu olan erkeklerin % 50 ile 80�inde tibbi bir neden oldugunu gostermektedir.
Yanlis beklenti ve inanclar da onemli bir etkendir. �Bir erkegin cinsel iliskiyi her zaman isteyecegi ve buna her zaman hazir oldugu� inancini tasiyan bir erkek yorgun, stresli oldugunda ya da aksamdan kalma oldugu bir gecenin sonunda ereksiyon sorunu yasadiginda bunu sorun haline getirebilir.
Erkekte Orgazm Bozuklugu
Kisinin yasi goz onunde bulunduruldugunda odagi, yogunlugu ve suresi yeterli olarak degerlendirilen, olagan bir cinsel etkinligin uyarilma evresinde, surekli olarak ya da yineleyici bir bicimde orgazmin gecikmesi ya da olmamasi olarak tanimlanmaktadir. Bozuklugun yasam boyu olmasi tartismali olmakla birlikte �vagina icine bosalmanin hic olmamasi� olarak da tanimlanir. Eger bir erkek masturbasyon sirasinda bosalir ancak vaginaya odaklandiginda bosalamazsa bu durum durumsal yasam boyu tip olarak ele alinmalidir. Bu bozuklugun yasam boyu olmasi oldukca nadirdir. Ancak kazanilmis tip oldukca yaygindir. Bunun bir nedeni erkeklerin �butun gece surdurme� mitiyle tum kadinlara yetebilecekleri dusuncesidir. Yine �iki tarafin birlikte orgazm olmasi gerektigi � yanlis inanci da kisilerin bir orgazm sorunu yasadiklarini dusunmelerine yol acmaktadir. Bu bozuklugun nedeni nadiren fizikseldir. Bazen retrograd ejakulasyon (geriye bosalma) ile karistirilabilir. Geriye bosalma erkegin uretradan disari bosalmak yerine mesanesine bosalmasidir. Bu durumda genellikle hemen her zaman organik bir neden vardir. Orgazm bozuklugunda ise daha cok travmatik cinsel yasantilar, kati dinsel inanclar, dusmanlik duygulari, asiri kontrol ve guven eksikligidir. Prostata yonelik ameliyatlar, Parkinson hastaligi ve bazi ilaclar (antihipertansifler, antidepresanlar, fenotiyazinler gibi) bu soruna yol acabilir. Asiri alkol alimi ya da kan sekerinin yuksekligi (hiperglisemi) gecici olarak gec bosalmaya yol acabilir. Sure giden bir iliskide daha onceden olmadigi halde bosalmanin olmamasi kisiler arasi sorunlara isaret edebilir. Erkegin planlanan bir gebelik konusunda tereddutlu oldugu durumlarda, cinsel esine duydugu cekimi yitirdiginde ortaya cikabilir. Bazi yanlis inanclar da (erkek cinsel iliskinin sorumlulugunu ustlenmek ve yonetmek zorundadir ya da baska seylerde oldugu gibi, cinsellikte de basariya ulasmak cok onemlidir gibi) etkili olabilmektedir.
Prematur Ejakulasyon (Erken Bosalma)
Aslinda hangi durumun erken bosalma olarak adlandirilacagi muglak olmakla birlikte Masters ve arkadaslarinin (1970) tanimlamasina gore �bir erkegin cinsel esinin cinsel iliskilerinin en az %50�sinde orgazma ulasamamasi durumunda erken bosalmadan bahsedilebilir� denmektedir. Kaplan (1974) ise erken bosalmanin erkegin bosalmasi uzerinde istemli kontrolunun olmamasiyla gorulecegini one surmektedir. Erken bosalma en yaygin olarak �surekli olarak ya da yineleyici bir bicimde, cok az bir cinsel uyarilma ile ve kisinin istemesinden once, vajinaya girme oncesi, girer girmez ya da hemen sonra ejakulasyonun olmasi� biciminde tanimlanmaktadir. Ancak yas, cinsel es ya da durumun yeni olmasi ve son zamanlardaki cinsel etkinligin sikligi gibi uyarilma evresinin suresini etkileyen etkenler goz onunde bulundurulmalidir.
Fiziksel nedenler oldukca nadir olmakla birlikte bazi idrar yollari enfeksiyonlari (uretra ve prostat enfeksiyonlari, gonore) gibi nedenlerle erken bosalma gorulebilir. Bosalmanin kontrol edilememesi kaygi ile birlikte gorulebilir. Hem kaygi hem bosalma sempatik sinir sisteminin idaresi altindadir. Arastirmalar ozellikle yasam boyu erken bosalma oykusu olan kisilerde biyolojik bir yatkinligin olabilecegini vurgulamaktadir. Cinsellikle ilgili sucluluk, kisiler arasi asiri duyarlilik, mukemmelliyetcilik veya cinsel performansla ilgili gercekci olmayan beklentiler diger psikolojik faktorler arasinda sayilabilir. Bazi olumsuz kulturel sartlanmalar da bu duruma yol acabilir. Ilk cinsel deneyimlerini genelevde edinen bir erkek bir an once cinsel eylemi sonlandirmaya kosullanmis olabilir ya da aile evi, evin arkadaslarla paylasilmasi gibi yakalanmanin utanc verici olabilecegi durumlarda bir an once orgazma ulasmaya cabalamaya alismis olabilir. Bazen de �sertlesir sertlesmez bosalmak gerektigi� yanlis inancina sahip olabilir. Stresli bir iliski de durumu korukleyebilir.
Diger cinsel islev bozukluklari ve cinsel bozukluklar
Cinsel iliski bagimliligi, cinsel birlesme sonrasi keyifsizlik, tamamlanmamis evlilik (evlilikte cinsel birlesmenin hic olmamasi), cinsel birlesme sonrasi basagrisi, masturbasyon agrisi gibi bazi durumlar da nadiren ortaya cikabilir.
Erkek Cinsel Hastaliklari ................
Cinsel Gucsuzluk
Cinsel Gucsuzluk
Ulkemizde ve dunyada erkeklerin daha cok ileri yaslarda olsa da artik genc yaslarda da sik karsilastigi bir hastaliktir. Cinsel gucsuzluk cok cesitli sekillerde tanimlanabilir ama kisaca erkegin cinsel gucunden memnun olmamasi olarak da tarif edilebilir. Bazen bu durum gercek bir cinsel gucsuzluk degilse de kisi hekime basvurmaktadir. Ozellikle sehir yasantisinin getirdigi stres ile bu hastaligin hem sikligi artmis hem de daha genc yaslarda gorulmeye baslamistir.
Cinsel gucsuzlukte neden ya ruhsal ya da bedenseldir. Burada ilke olarak hasta oncelikle bir uroloji uzmani tarafindan degerlendirilir ve bedensel bir neden olup olmadigi arastirilir. Eger boyle bir neden saptanmazsa veya ruhsal bir neden dusunulurse bir psikiyatri uzmanina yollanir. Bazen her iki nedende mevcut olabilir ve bu nedenle her iki branstaki hekim tarafindan tedavi gereklidir. Bazen ortaya cikan bedensel hastaliklar nedeniyle hastanin bir ic hastaliklari veya beyin cerrahi uzmani tarafindan da tedavisi gerekebilir.
Bedensel hastalik olarak cesitli hormon hastaliklari, seker, bobrek, karaciger, kalp-damar hastaliklari gibi nedenler bulunabilir. Kullanilan cesitli ilaclar nedeniyle olabilir. Sonucta erkeklik organinin damarlarinda veya sinirlerinde hasar meydana gelir. Genelde bu hastaliklarda yakinmalar yavas yavas gelisir. Kavga, ani stres gibi durumlarda baslangic anidir ve cogu zaman bu neden hasta tarafindan da fark edilir.
Ilac tedavisinden mutluluk cubugu takilmasina kadar cok cesitli tedavileri mevcuttur. Bu tedavi kararlari uroloji uzmani tarafindan gerekirse diger hekimlerle isbirligi ile ve hastanin da bilgisi dahilinde alinir.
Viagra
Son yillarin en cok kullanilan ve tartisilan cinsel gucsuzluk tedavi ilacidir. Bu ilac cinsel iliskiden bir saat once alinir. Tek basina yeterli etki olusturamaz. Yani uygun bir ortam ve cinsel iliski oncesi on sevisme gereklidir. Hemen her turlu cinsel yetmezlik tedavisinde kullanilmasina ragmen cesitli cinsel hastalik tiplerinde etkisi de degisiktir. Mesela damar kacaklarinda ve cinsel organin sinir hasarinda etkisi daha dusuk gozukmektedir. Ilacin 25, 50, 100 mg�lik dozlari vardir ve hangi dozlarda alinacagina hekim karar vermelidir. Bu ilacin kimi hastaliklarda ve bazi ilaclarla alinmasinda sakincalar vardir. Ozellikle bazi kalp hastaliklari ve ilaclari ile kullanimi sakincalidir. Dil alti alinan kalp haplari bunlardan biridir. Bu nedenle mutlaka hekim onerisi ile alinmalidir. Ancak bu ilacin kendi basina kalp hastaligi olusturmasi gibi bir etkisi yoktur. Bu ilacin kullanim suresi de hekim tarafindan belirlenmelidir.
Bu ilacin bir faydasi da erkek hastanin cinsel hastaliginin tanisinin konulmasini kolaylastirmasidir. Artik hastalara bir kan tahlili ve sakincasi yoksa bir viagra verilmesi ile cogu hastalikta tani konulabilmesi olanakli duruma gelmektedir.
Diger bir ilginc konuda ulkemiz gibi kapali sayilabilecek ulkelerde kadinlarda cinsel bozukluk siktir ve evliliklerde bu nedenle bir cok problem yasanmaktadir. Viagra bu kadinlarin tedavisinde de kullanilmaya baslanmistir. Bu sikayeti olan kadinlarin uroloji, kadin-dogum ve psikiyatri hekimlerince uygun teshis ve tedavileri yapilmaktadir.
Peyronie
Bazi erkek hastalarda cinsel organin cesitli yerlerinde (cogunlukla sirt tarafinda) plak seklinde sertlikler ortaya cikmaktadir. Bu hastalar mutlaka bir uroloji uzmanina basvurmalidir. Bazen bu hastalarda cinsel gucsuzluk, kamista egrilikler, cinsel ilskide agrida bulunabilir. Bu hastaligin bazi diger cinsel organ hastaliklardan ayrimi gereklidir. Bu hastaligin kanserle ilgisi yoktur. Bazen kendiliginden durur veya kuculur. Hastaligin ilac veya ameliyatla tedavisi vardir. 1 yildan daha kisa sureli olanlarda ilaclar daha etkili oldugundan hekime erken basvurmak faydalidir.
Erken Bosalma
Es doyuma ulasmadan once bosalmadir. Cok sik karsilasilan bir problemdir. Cogunlukla ruhsal nedenlerle olussa da bazi hastaliklarda da gozukebilir. Bir uroloji uzmanina basvurmak faydalidir. Ruhsal tedavi, cesitli ilaclar, hatta ameliyatlar ile tedavisi mumkundur.
Masturbasyon
Masturbasyon cinsel kimligin kazanilmasindan sonra ve genelde evlilik oncesi donemde basvurulan saglikli bir cinsel bosalma yoludur. Kisilerin bagimliligi olusmadigi surece sorun yoktur. Mesela evlilikten sonra cinsel iliski yerine tercih edilmesi dogal degildir. Kisirlik ve cinsel guc uzerine olumsuz bir etkisi yoktur. Ulkemizde bazi insanlar kendilerini ayip-gunah-yanlis-tehlikeli bir sey yaptiklarini dusunerek dogal sayilabilecek bir olayi problem haline getirmektedirler.
Cinsel Iliski ile Gecen Hastaliklar
Erkek cinsel organlarina cinsel iliski yolu ile cesitli mikroplar girebilir. Bu mikroplar vucutta uredikten sonra hastalik ortaya cikarirlar. Hastalik bazen birkac gun icerisinde akinti, idrar yolunda yanma gibi sikayetler ile ortaya cikarken, bazilari sinsice ilerler ve gec belirtilerle ortaya cikarlar. Cok cesitli olan bu hastaliklarin bircogunun tedavisi mumkundur. Bunun icin bu tip bir supheli iliski yasanmissa bir Uroloji uzmanina gitmek gereklidir. Bazi hastalarin kulaktan dolma bilgilerle ve kendiliginden uygun olmayan ilac almalari sonucunda kolayca tedavi edilebilecek bu mikroplar, ilaclara direnc kazanmakta ve tedavi zorlastirmaktadir. Unutulmamasi gereken bir nokta da bu tip bir iliskiden sonra esiyle birlikte olan erkekler mikrobu esine de bulastirmakta ve kendileri tedavi olsa da esleri tedavi olmadigi icin esinden tekrar mikrop kapmaktadir. Bu nedenle, boyle durumlarda eslerinde Kadin Dogum uzmani tarafindan tedavi edilmesi gereklidir. Ancak en onemli tedbir bu tip supheli iliskilerde prezervatif ile korunmaktir. Artik cesitli uluslardan insanlarin kolayca bir arada olabildigi ulkemizde cok cesitli ve tedaviye direncli mikroplar mevcuttur ve bu nedenle de korunma cok onem tasimaktadir. Eger bu tip hastaliklar iyi tedavi edilmezlerse ve tekrarlarsa erkeklerde idrar yolu darligi, kisirlik gibi ciddi hastaliklara; kadinda da cok ciddi kadin hastaliklarina neden olabilirler. AIDS
AIDS bu hastaliklar icerisinde ozel bir oneme sahiptir. Bu onemin nedeni hem son yillarda cok yayginlasmasi, hem sinsice ilerlemesi hem de maalesef henuz tam tedavisinin yapilamamasidir. Hastalik en cok cinsel iliski, kan ve kan urunleri yoluyla ve hastalikli anneden bebege gecisle olur. Henuz yakin arkadaslik, tuvalet, banyo, yiyecek-icecek, sinek-bocek yoluyla gectigi ispatlanmamistir. Tukurukle gecme sansi cok azdir. Asil hastalik belirtileri yaklasik 10 yildan sonra gorulur. Sikayetler cok cesitli olabilir. Bunlar halsizlik, kilo kaybi, ates, uzun suren ishal, vucuttaki bezelerde sisme seklindedir. Kan tahlili ile hastaligin gosterilmesi icin mikrobun vucuda girmesinden sonra 2-3 ay gecmesi gereklidir.
kisirligin nedenleri !
Evli ciftlerin en buyuk kabusu olan kisirligin nedenlerini biliyor musunuz ?
Saglikli ciftlerin her ay gebe kalabilme sansi %20'dir. Ciftlerin yarisindan cogu 6 ay icinde gebelik elde eder. Eger herhangi bir dogum kontrol yontemi uygulamadan 12 aydir duzenli cinsel iliskide bulunmaniza ragmen gebelik elde edemiyorsaniz doktora basvurmaniz gerekir. Infertiliteye neden olan problem kadin este, erkek este veya her iki este birden olabilecegi icin doktora mutlaka ciftlerin beraber basvurmalari gerekir. Ferti-Jin Kadin Sagligi ve Yardimci Ureme Teknikleri Merkezi Klinik Direktoru Kadin Hastaliklari ve Dogum Uzmani Op.Dr. Seval Tasdemir, Mynet okurlari icin yazdi.
Eger ciftler herhangi bir problemden supheleniyorsa bu kadar uzun sure beklenmemelidir. Kadin esin menstrual sikluslari cok duzensizse veya menstrual kanama olmuyorsa, enfeksiyon oykusu veya menstrual kanama ve cinsel iliski sirasinda siddetli agri yakinmasi varsa, erkek este ise inmemis testis, testislerde gecirilmis operasyon veya yaralanma oykusu oldugunda ciftin doktora hemen basvurmasi gerekir. Doktora hemen basvurmasi gereken diger grup ise kadin esin 35 yasin uzerinde oldugu ciftlerdir. Gebe kalabilme sansi ilerleyen yasla beraber azaldigi icin bu ciftler vakit kaybetmeden tedavi edilmelidir.
Kadin ese yoneltilecek sorular;
Yasi, ne kadar zamandir cocuk istendigi, onceden bir gebeligin olup olmadigi, menstrual sikluslarin duzeni, kanama miktari, suresi, agri ve diger yakinmalarin olup olmadigidir. Bunun yaninda vajinal akinti, cinsel iliski sirasinda agri, gecirilmis enfeksiyonlar ve operasyonlar hakkinda da bilgi istenir.
Erkek ese yoneltilecek sorular;
Genel saglik durumu, gecirilmis onemli hastalik ve operasyonlar, kabakulak enfeksiyonu gecirdiyse hangi yasta gecirdigi, inmemis testis veya testislere travma oykusunun olup olmadigi, erken bosalma ve impotans (iktidarsizlik) gibi cinsel fonksiyon bozukluklarinin varligina iliskin sorulardir.
Muayene
Fizik muayene infertilite arastirmalarinin en onemli basamaklarindan biridir. Kadin esin jinekolojik muayenesi ve ultrasonografik incelemesinin yapilmasi, rahim agzindan ornek alinarak patolojik inceleme yapilmasi ve mikrobiyolojik arastirmalar icin ornek alinmasi gerekir. Erkek esin ise testisleri muayene edilerek gerektiginde ultrasonografik inceleme yapilir.
Ovulasyonun (Yumurtlamanin) Belirlenmesi
Duzenli mestrual sikluslari ve kanamalari olan kadinlarin bir cogunda ovulasyon gerceklesir. Ovulasyon doneminde artan ostrojen hormonuna bagli hafif bir agri hissedilebilir. Ovulasyonun belirlenmesi icin bazal vucut isi cizelgesinin tutulmasi, ultrasonografik incelemeler, endometrial biyopsi (rahmin ic tabakasindan parca alinmasi) ve kanda progesteron hormon duzeyinin olculmesi kullanilan yontemlerdir.
Bazal vucut isisi cizelgesi
Bazal vucut isisi sabah uykudan uyanildiginda olculen vucut isisidir. Menstrual kanamanin basladigi gunden itibaren sabahlari vucut isinizi olcerek bu cizelgeyi hazirlayabilirsiniz. Isi dil altindan termometre araciligi ile olculerek not edilmelidir. Yemek yemek, bir seyler icmek veya agzi calkalamak isiyi degistirir. Size hekiminizin verecegi tablolara bir sonraki menstrual kanamanin baslangicina dek her sabah vucut isinizi kaydetmeniz gerekir. Bu tabloyu hazirladiginizda menstrual siklusun ikinci yarisinda vucut isinizin 0,5-1o C daha yuksek oldugunu gorursunuz. Vucut isisi ovulasyon gerceklestikten sonra progesteron hormonunun etkisi ile yukselir ve gebelik gerceklesirse yuksek olarak devam eder. Ovulasyonun olmadigi vakalarda vucut isisinda pek degisiklik olmaz.
Bu yontem ovulasyonun olup olmadiginin tespit edilmesi icin kullanilan cok kaba bir yontemdir. Bazi kadinlarda ovulasyon oldugu halde vucut isisinda artis olmayabilir. Bu tablolara gore cinsel iliskinin zamanini belirlemek bazen yaniltici olabilir.Gunumuzde ovulasyonun belirlenmesinde daha hassas yontemler kullanilmaktadir.
Ultrasonografik Inceleme
Ultrasonografik incelemeler ile ses dalgalari kullanilarak ic organlar detayli olarak izlenir. Hasta radyasyona maruz kalmadigi icin guvenilir bir inceleme yontemidir. Abdominal (karindan) veya vajinal ultrasonografi yapilabilir.
Abdominal ultrasonagrafik incelemeler (karindan yapilacak incelemeler) icin hastanin mesanesinin dolu olmasi gerekir. Dolu mesane bagirsaklari iterek ureme organlarinin gorulmesini kolaylastirir.
Vajinal ultrasonografik incelemeler icin mesanenin dolu olmasi gerekmez. Ureme organlari vajinal ultrasonografi ile daha iyi incelenebilir.
Ultrasonografik inceleme ile ovulasyonun belirlenmesi;
Menstrual siklusun 3. veya 4. gunu ilk inceleme yapilir ve yumurtaliklarda kist varsa bu inceleme sirasinda belirlenir. Hasta herhangi bir ilac kullanmiyorsa menstrual siklusun 8. ve 10. gunleri arasinda inceleme tekrarlanir. Bu gunden sonra ovulasyon gerceklesene kadar inceleme her gun tekrarlanir. Buyuyen folikulun capi 18-26 mm arasinda iken ovulasyon gerceklesir. Rahim icinde endometrium adi verilen tabaka kalinlasarak dollenen yumurtanin tutunabilmesi icin hazirlanir.
Cocuk sahibi olmayan kadinlarda infertilite nedeninin arastirilmasinda ultrasonografik inceleme cok onemlidir. Rahim ve yumurtaliklar degerlendirilerek infertilitenin nedenleri hakkinda fikir sahibi olunabilir. Hormonal eksikligi olan veya erken menopoza girmis kadinlarda yumurtaliklar kucuk, rahim ufak ve rahmin ic tabakasi incedir. Polikistik over sendromu vakalarinda ise yumurtalik normalden buyuktur ve bircok kist icerir. Bu vakalarda rahim buyumus ve endometrium kalinlasmistir.
Post Koital Test
Rahim agzindaki bezlerden salgiladigi siviya servikal mukus denir. Bu sivinin yogunlugu menstrual siklus suresince degisir. Menstrual siklusun buyuk kisminda bu sivi cok yogundur ve bakterilerin rahme girmelerini engelleyen bir tikac olusturur. Ovulasyondan 5 gun once mukus miktari artar ve yogunlugu azalarak sivilasir. Ovulasyondan 24 saat sonra mukusun kivami yine koyulasir.
Postkoital test cinsel iliskiden 6-12 saat sonra rahim agzindaki mukustan ornek alinarak yapilir. Bu ornek mikroskop ile incelenerek ornekteki sperm sayisi ve canliligi belirlenir.
HSG (Rahim Filmi)
Histerosalpingografi olarak adlandirilan radyolojik incelemede rahim agzindan iceriye verilen boyanin Fallop tuplerinden (yumurtalik kanallarindan) gecisi izlenir. Bu sirada cekilen rontgen filmleri incelenerek Fallop tuplerinin durumu hakkinda bilgi sahibi olunur. Tuplerde tikaniklik varsa boya tuplerden gecmez. Bu inceleme sirasinda hastaya verilen radyasyon miktari cok az ve zararsizdir. Hastalarin bir kismi hafif bir agri hissedebilir, bu islem sirasinda anestezi verilmesine gerek yoktur. HSG incelemesi ile rahim ici de degerlendirilir. Infertilite nedeninin arastirilmasinda HSG ve laparoskopi birbirini tamamlar.
Histeroskopi
Histeroskopi rahim icinin degerlendirilmesinde kullanilan en modern teshis ve tedavi yontemidir. Ince fiberoptik bir teleskop ile vajinal yoldan rahim icerisine girilerek tum anormallikler teshis edilir ve ayni seansta bu anormallikler cerrahi olarak giderilebilir. Bu islem de laparoskopi gibi kansiz ve bicaksiz bir ameliyat turudur. Hastalar bu islemi cok rahat tolere eder. Islem cogu zaman lokal bazen de genel anestezi altinda yapilir. Histeroskopi ile rahim ici polipler (asiri buyume gosteren et parcalari), septum (rahmi bolen perde) ve myomlar giderilebilir. Boylelikle hasta bunlarin neden olabilecegi infertilite, agri ve duzensiz kanamalardan kurtulur. Islemden bir iki gun sonra hasta her zamanki aktivitesini yapmaya baslayabilir.
Laparoskopi
Laparoskopi ureme organlarinin detayli olarak incelenebilmesini saglayan cerrahi bir yontemdir. Laparoskopik inceleme cocugu olmayan ciftlerin degerlendirilmesinde en onemli basamaklardan biridir. Genel anestezi altinda gerceklestirilen bu islem yaklasik yarim saat surer ve hasta ayni gun icinde taburcu edilebilir. Menstrual siklusun ikinci yarisinda laparoskopi islemi uygulandiginda hastanin gebe olma olasiligi vardir. Genellikle laparoskopi yapilmasi gebelige zarar vermez fakat emin olabilmek icin laparoskopinin uygulanacagi ay ciftin korunmasi onerilir.
Laparoskopi ile endometriozis (karin icine kanama yapan bir hastalik), rahim tumorleri, yumurtalik kistleri, dis gebelik ve yapisikliklar gibi bircok kadin hastaligi teshis edilebilir. Gobegin hemen altindan karin icine yonlendirilen teleskop benzeri optik bir cihaz ile karin icindeki organlar birkac kez buyutulmus olarak izlenir. Cerrah rahmi, Fallop tuplerini (yumurtalik kanallarini), yumurtaliklari ve karin zarlarini ayrintili olarak inceler. Laparoskopi karin icindeki ureme organlarinin degerlendirilmesi yaninda hastaliklarin giderilmesi icin de kullanilabilir. Laparoskopi sirasinda ureme organlarinda bir anormallik saptanirsa laparoskopik olarak (kansiz bicaksiz ameliyat ile) giderilir. Boylelikle hasta daha az ameliyat stresine maruz kalir ve ameliyat sonrasi iyilesme hizli olur.
Laparoskopi isleminde gobek altindan girilerek ince fiberoptik bir teleskop ile tum karin ici organlar goruntulenir ve ikinci bir kucuk delik araciligi ile organlara ulasilarak gerekli islemler yapilir. Karin ici organlar incelendikten sonra rahim icerisine verilen ozel bir ilac ile ureme kanallarinin acik olup olmadigi kontrol edilir. Kanallarda tespit edilen yapisiklik ve tikanikliklar giderilir. Yapisikliklar rahim, yumurtaliklar, yumurtalik kanallari, bagirsaklar ve karin zarlari arasinda olabilir. Bu organlarin birbirine yapismasi organlarin saglikli hareket etmelerini engelleyerek fonksiyonlarini kisitlar. Karin icine kanamalar yapan endometriozis odaklari, yaralar ve dis gebelik de laparoskopik cerrahi ile tedavi edilebilir. Laparoskopik olarak kapali olan kanallarin acilmasi da mumkundur. Ayrica infertiliteye neden olan yumurtalik kistleri ve myomlar da laporoskopik olarak giderilebilir. Bu cerrahi islemler sirasinda lazer, elektrokoter ve dikisler kullanilir. Bazi cerrahi laparoskopik girisimlerinden birkac hafta veya birkac ay sonra sonucu degerlendirmek icin ikici bir laparoskopi yapilabilir. Boylelikle cerrah hastaligin tekrar edip etmedigini belirleyebilir.
Sperm Analizi
Infertilite vakalarinin ucte biri erkek faktorune bagli oldugu icin cocugu olmayan ciftlerin incelenmesinde sperm analizi ilk basamaklardan biridir. 2-5 gunluk cinsel perhiz sonrasinda masturbasyon ile alinan meni ornegi incelenir. Ornek alindiktan sonra bir saat icinde laboratuvara ulastirilmalidir. Ozellikle soguk havalarda sperm orneginin vucuda temas ederek tasinmasi uygundur.
Sperm analizinde mililitredeki sperm sayisi, spermlerin hareketliligi ve yapilari degerlendirilir. Ayrici meninin miktari, asiditesi ve icerdigi yuvarlak hucreler belirlenir. Gerekli goruldugunde antisperm antikor testleri ve mikrobiyolojik incelemeler yapilir.
Normal sperm analizi;
Meni miktari : 1.5 – 6.5 ml
Sperm konsantrasyonu : 20 milyon / ml ve daha fazla
Sperm hareketliligi : %50 ve daha fazla
Sperm morfolojisi (yapisi) : %14 ve daha fazla normal yapida sperm (Kruger kriterlerine gore)
Sperm analizi sonrasinda yukaridaki degerlerin bulunmasi gebeligin olusacagini kesin olarak gostermez. Sperm konsantrasyonu 10 milyon /ml olan erkeklerin eslerinde gebelik gerceklesebilirken, sperm konsantrasyonu 60 milyon /ml olan erkeklerin esleri gebe kalamayabilir.
Sperm uretimini isi, sigara, alkol, ilaclar ve enfeksiyonlar gibi bircok faktor etkiledigi icin normal olmayan orneklerin analizi birer ay ara ile iki veya uc kez tekrarlanmalidir.
Testis ( yumurtalik) biyopsisi
Menide hic spermi olmayan hastalarin testislerinden alinan parca incelenerek sperm uretiminin olup olmadigi tespit edilir. Eger kanallarda tikaniklik tespit edilmisse bu incelemeye gerek olmadan hemen tedaviye gecilebilir.
Infertilite Tanisinda Kullanilan Hormon Testleri
Kadinlarda kandaki FSH (folikul uyarici hormon), LH (luteinize edici hormon), ostrodiol (kadinlik hormonu), prolaktin (sut uretimini saglayan hormon), testosteron (erkeklik hormonu), DHEA-S (bobrek ustu bezleriden uretilen hormon) ve progesteron (menstrual siklusun ikinci yarisinda salgilanan hormon) duzeyleri belirlenir.
Hastanin menstrual sikluslari duzensiz, menstrual kanamalari az veya hic yok ise bu hormon duzeyleri olculerek duzensizliklerin nedeni ve yumurtaliklarin durumu hakkinda fikir edinilebilir. Yumurtaliklari yeteri kadar calismayan veya menopozdaki kadinlarda FSH duzeyi yukselirken ostrodiol duzeyi duser.
Serum progesteron duzeyi olculerek o menstrual siklusta ovulasyonun (yumurtlamanin) olup olmadigi belirlenir. 28 gunluk bir menstrual siklusun 21. gununde kandaki progesteron duzeyi olculur, 30 nmol / L' nin (10 ng/ml) uzerindeki degerler ovulasyonun oldugunu gosterir.
Mynet
Saglikli ciftlerin her ay gebe kalabilme sansi %20'dir. Ciftlerin yarisindan cogu 6 ay icinde gebelik elde eder. Eger herhangi bir dogum kontrol yontemi uygulamadan 12 aydir duzenli cinsel iliskide bulunmaniza ragmen gebelik elde edemiyorsaniz doktora basvurmaniz gerekir. Infertiliteye neden olan problem kadin este, erkek este veya her iki este birden olabilecegi icin doktora mutlaka ciftlerin beraber basvurmalari gerekir. Ferti-Jin Kadin Sagligi ve Yardimci Ureme Teknikleri Merkezi Klinik Direktoru Kadin Hastaliklari ve Dogum Uzmani Op.Dr. Seval Tasdemir, Mynet okurlari icin yazdi.
Eger ciftler herhangi bir problemden supheleniyorsa bu kadar uzun sure beklenmemelidir. Kadin esin menstrual sikluslari cok duzensizse veya menstrual kanama olmuyorsa, enfeksiyon oykusu veya menstrual kanama ve cinsel iliski sirasinda siddetli agri yakinmasi varsa, erkek este ise inmemis testis, testislerde gecirilmis operasyon veya yaralanma oykusu oldugunda ciftin doktora hemen basvurmasi gerekir. Doktora hemen basvurmasi gereken diger grup ise kadin esin 35 yasin uzerinde oldugu ciftlerdir. Gebe kalabilme sansi ilerleyen yasla beraber azaldigi icin bu ciftler vakit kaybetmeden tedavi edilmelidir.
Kadin ese yoneltilecek sorular;
Yasi, ne kadar zamandir cocuk istendigi, onceden bir gebeligin olup olmadigi, menstrual sikluslarin duzeni, kanama miktari, suresi, agri ve diger yakinmalarin olup olmadigidir. Bunun yaninda vajinal akinti, cinsel iliski sirasinda agri, gecirilmis enfeksiyonlar ve operasyonlar hakkinda da bilgi istenir.
Erkek ese yoneltilecek sorular;
Genel saglik durumu, gecirilmis onemli hastalik ve operasyonlar, kabakulak enfeksiyonu gecirdiyse hangi yasta gecirdigi, inmemis testis veya testislere travma oykusunun olup olmadigi, erken bosalma ve impotans (iktidarsizlik) gibi cinsel fonksiyon bozukluklarinin varligina iliskin sorulardir.
Muayene
Fizik muayene infertilite arastirmalarinin en onemli basamaklarindan biridir. Kadin esin jinekolojik muayenesi ve ultrasonografik incelemesinin yapilmasi, rahim agzindan ornek alinarak patolojik inceleme yapilmasi ve mikrobiyolojik arastirmalar icin ornek alinmasi gerekir. Erkek esin ise testisleri muayene edilerek gerektiginde ultrasonografik inceleme yapilir.
Ovulasyonun (Yumurtlamanin) Belirlenmesi
Duzenli mestrual sikluslari ve kanamalari olan kadinlarin bir cogunda ovulasyon gerceklesir. Ovulasyon doneminde artan ostrojen hormonuna bagli hafif bir agri hissedilebilir. Ovulasyonun belirlenmesi icin bazal vucut isi cizelgesinin tutulmasi, ultrasonografik incelemeler, endometrial biyopsi (rahmin ic tabakasindan parca alinmasi) ve kanda progesteron hormon duzeyinin olculmesi kullanilan yontemlerdir.
Bazal vucut isisi cizelgesi
Bazal vucut isisi sabah uykudan uyanildiginda olculen vucut isisidir. Menstrual kanamanin basladigi gunden itibaren sabahlari vucut isinizi olcerek bu cizelgeyi hazirlayabilirsiniz. Isi dil altindan termometre araciligi ile olculerek not edilmelidir. Yemek yemek, bir seyler icmek veya agzi calkalamak isiyi degistirir. Size hekiminizin verecegi tablolara bir sonraki menstrual kanamanin baslangicina dek her sabah vucut isinizi kaydetmeniz gerekir. Bu tabloyu hazirladiginizda menstrual siklusun ikinci yarisinda vucut isinizin 0,5-1o C daha yuksek oldugunu gorursunuz. Vucut isisi ovulasyon gerceklestikten sonra progesteron hormonunun etkisi ile yukselir ve gebelik gerceklesirse yuksek olarak devam eder. Ovulasyonun olmadigi vakalarda vucut isisinda pek degisiklik olmaz.
Bu yontem ovulasyonun olup olmadiginin tespit edilmesi icin kullanilan cok kaba bir yontemdir. Bazi kadinlarda ovulasyon oldugu halde vucut isisinda artis olmayabilir. Bu tablolara gore cinsel iliskinin zamanini belirlemek bazen yaniltici olabilir.Gunumuzde ovulasyonun belirlenmesinde daha hassas yontemler kullanilmaktadir.
Ultrasonografik Inceleme
Ultrasonografik incelemeler ile ses dalgalari kullanilarak ic organlar detayli olarak izlenir. Hasta radyasyona maruz kalmadigi icin guvenilir bir inceleme yontemidir. Abdominal (karindan) veya vajinal ultrasonografi yapilabilir.
Abdominal ultrasonagrafik incelemeler (karindan yapilacak incelemeler) icin hastanin mesanesinin dolu olmasi gerekir. Dolu mesane bagirsaklari iterek ureme organlarinin gorulmesini kolaylastirir.
Vajinal ultrasonografik incelemeler icin mesanenin dolu olmasi gerekmez. Ureme organlari vajinal ultrasonografi ile daha iyi incelenebilir.
Ultrasonografik inceleme ile ovulasyonun belirlenmesi;
Menstrual siklusun 3. veya 4. gunu ilk inceleme yapilir ve yumurtaliklarda kist varsa bu inceleme sirasinda belirlenir. Hasta herhangi bir ilac kullanmiyorsa menstrual siklusun 8. ve 10. gunleri arasinda inceleme tekrarlanir. Bu gunden sonra ovulasyon gerceklesene kadar inceleme her gun tekrarlanir. Buyuyen folikulun capi 18-26 mm arasinda iken ovulasyon gerceklesir. Rahim icinde endometrium adi verilen tabaka kalinlasarak dollenen yumurtanin tutunabilmesi icin hazirlanir.
Cocuk sahibi olmayan kadinlarda infertilite nedeninin arastirilmasinda ultrasonografik inceleme cok onemlidir. Rahim ve yumurtaliklar degerlendirilerek infertilitenin nedenleri hakkinda fikir sahibi olunabilir. Hormonal eksikligi olan veya erken menopoza girmis kadinlarda yumurtaliklar kucuk, rahim ufak ve rahmin ic tabakasi incedir. Polikistik over sendromu vakalarinda ise yumurtalik normalden buyuktur ve bircok kist icerir. Bu vakalarda rahim buyumus ve endometrium kalinlasmistir.
Post Koital Test
Rahim agzindaki bezlerden salgiladigi siviya servikal mukus denir. Bu sivinin yogunlugu menstrual siklus suresince degisir. Menstrual siklusun buyuk kisminda bu sivi cok yogundur ve bakterilerin rahme girmelerini engelleyen bir tikac olusturur. Ovulasyondan 5 gun once mukus miktari artar ve yogunlugu azalarak sivilasir. Ovulasyondan 24 saat sonra mukusun kivami yine koyulasir.
Postkoital test cinsel iliskiden 6-12 saat sonra rahim agzindaki mukustan ornek alinarak yapilir. Bu ornek mikroskop ile incelenerek ornekteki sperm sayisi ve canliligi belirlenir.
HSG (Rahim Filmi)
Histerosalpingografi olarak adlandirilan radyolojik incelemede rahim agzindan iceriye verilen boyanin Fallop tuplerinden (yumurtalik kanallarindan) gecisi izlenir. Bu sirada cekilen rontgen filmleri incelenerek Fallop tuplerinin durumu hakkinda bilgi sahibi olunur. Tuplerde tikaniklik varsa boya tuplerden gecmez. Bu inceleme sirasinda hastaya verilen radyasyon miktari cok az ve zararsizdir. Hastalarin bir kismi hafif bir agri hissedebilir, bu islem sirasinda anestezi verilmesine gerek yoktur. HSG incelemesi ile rahim ici de degerlendirilir. Infertilite nedeninin arastirilmasinda HSG ve laparoskopi birbirini tamamlar.
Histeroskopi
Histeroskopi rahim icinin degerlendirilmesinde kullanilan en modern teshis ve tedavi yontemidir. Ince fiberoptik bir teleskop ile vajinal yoldan rahim icerisine girilerek tum anormallikler teshis edilir ve ayni seansta bu anormallikler cerrahi olarak giderilebilir. Bu islem de laparoskopi gibi kansiz ve bicaksiz bir ameliyat turudur. Hastalar bu islemi cok rahat tolere eder. Islem cogu zaman lokal bazen de genel anestezi altinda yapilir. Histeroskopi ile rahim ici polipler (asiri buyume gosteren et parcalari), septum (rahmi bolen perde) ve myomlar giderilebilir. Boylelikle hasta bunlarin neden olabilecegi infertilite, agri ve duzensiz kanamalardan kurtulur. Islemden bir iki gun sonra hasta her zamanki aktivitesini yapmaya baslayabilir.
Laparoskopi
Laparoskopi ureme organlarinin detayli olarak incelenebilmesini saglayan cerrahi bir yontemdir. Laparoskopik inceleme cocugu olmayan ciftlerin degerlendirilmesinde en onemli basamaklardan biridir. Genel anestezi altinda gerceklestirilen bu islem yaklasik yarim saat surer ve hasta ayni gun icinde taburcu edilebilir. Menstrual siklusun ikinci yarisinda laparoskopi islemi uygulandiginda hastanin gebe olma olasiligi vardir. Genellikle laparoskopi yapilmasi gebelige zarar vermez fakat emin olabilmek icin laparoskopinin uygulanacagi ay ciftin korunmasi onerilir.
Laparoskopi ile endometriozis (karin icine kanama yapan bir hastalik), rahim tumorleri, yumurtalik kistleri, dis gebelik ve yapisikliklar gibi bircok kadin hastaligi teshis edilebilir. Gobegin hemen altindan karin icine yonlendirilen teleskop benzeri optik bir cihaz ile karin icindeki organlar birkac kez buyutulmus olarak izlenir. Cerrah rahmi, Fallop tuplerini (yumurtalik kanallarini), yumurtaliklari ve karin zarlarini ayrintili olarak inceler. Laparoskopi karin icindeki ureme organlarinin degerlendirilmesi yaninda hastaliklarin giderilmesi icin de kullanilabilir. Laparoskopi sirasinda ureme organlarinda bir anormallik saptanirsa laparoskopik olarak (kansiz bicaksiz ameliyat ile) giderilir. Boylelikle hasta daha az ameliyat stresine maruz kalir ve ameliyat sonrasi iyilesme hizli olur.
Laparoskopi isleminde gobek altindan girilerek ince fiberoptik bir teleskop ile tum karin ici organlar goruntulenir ve ikinci bir kucuk delik araciligi ile organlara ulasilarak gerekli islemler yapilir. Karin ici organlar incelendikten sonra rahim icerisine verilen ozel bir ilac ile ureme kanallarinin acik olup olmadigi kontrol edilir. Kanallarda tespit edilen yapisiklik ve tikanikliklar giderilir. Yapisikliklar rahim, yumurtaliklar, yumurtalik kanallari, bagirsaklar ve karin zarlari arasinda olabilir. Bu organlarin birbirine yapismasi organlarin saglikli hareket etmelerini engelleyerek fonksiyonlarini kisitlar. Karin icine kanamalar yapan endometriozis odaklari, yaralar ve dis gebelik de laparoskopik cerrahi ile tedavi edilebilir. Laparoskopik olarak kapali olan kanallarin acilmasi da mumkundur. Ayrica infertiliteye neden olan yumurtalik kistleri ve myomlar da laporoskopik olarak giderilebilir. Bu cerrahi islemler sirasinda lazer, elektrokoter ve dikisler kullanilir. Bazi cerrahi laparoskopik girisimlerinden birkac hafta veya birkac ay sonra sonucu degerlendirmek icin ikici bir laparoskopi yapilabilir. Boylelikle cerrah hastaligin tekrar edip etmedigini belirleyebilir.
Sperm Analizi
Infertilite vakalarinin ucte biri erkek faktorune bagli oldugu icin cocugu olmayan ciftlerin incelenmesinde sperm analizi ilk basamaklardan biridir. 2-5 gunluk cinsel perhiz sonrasinda masturbasyon ile alinan meni ornegi incelenir. Ornek alindiktan sonra bir saat icinde laboratuvara ulastirilmalidir. Ozellikle soguk havalarda sperm orneginin vucuda temas ederek tasinmasi uygundur.
Sperm analizinde mililitredeki sperm sayisi, spermlerin hareketliligi ve yapilari degerlendirilir. Ayrici meninin miktari, asiditesi ve icerdigi yuvarlak hucreler belirlenir. Gerekli goruldugunde antisperm antikor testleri ve mikrobiyolojik incelemeler yapilir.
Normal sperm analizi;
Meni miktari : 1.5 – 6.5 ml
Sperm konsantrasyonu : 20 milyon / ml ve daha fazla
Sperm hareketliligi : %50 ve daha fazla
Sperm morfolojisi (yapisi) : %14 ve daha fazla normal yapida sperm (Kruger kriterlerine gore)
Sperm analizi sonrasinda yukaridaki degerlerin bulunmasi gebeligin olusacagini kesin olarak gostermez. Sperm konsantrasyonu 10 milyon /ml olan erkeklerin eslerinde gebelik gerceklesebilirken, sperm konsantrasyonu 60 milyon /ml olan erkeklerin esleri gebe kalamayabilir.
Sperm uretimini isi, sigara, alkol, ilaclar ve enfeksiyonlar gibi bircok faktor etkiledigi icin normal olmayan orneklerin analizi birer ay ara ile iki veya uc kez tekrarlanmalidir.
Testis ( yumurtalik) biyopsisi
Menide hic spermi olmayan hastalarin testislerinden alinan parca incelenerek sperm uretiminin olup olmadigi tespit edilir. Eger kanallarda tikaniklik tespit edilmisse bu incelemeye gerek olmadan hemen tedaviye gecilebilir.
Infertilite Tanisinda Kullanilan Hormon Testleri
Kadinlarda kandaki FSH (folikul uyarici hormon), LH (luteinize edici hormon), ostrodiol (kadinlik hormonu), prolaktin (sut uretimini saglayan hormon), testosteron (erkeklik hormonu), DHEA-S (bobrek ustu bezleriden uretilen hormon) ve progesteron (menstrual siklusun ikinci yarisinda salgilanan hormon) duzeyleri belirlenir.
Hastanin menstrual sikluslari duzensiz, menstrual kanamalari az veya hic yok ise bu hormon duzeyleri olculerek duzensizliklerin nedeni ve yumurtaliklarin durumu hakkinda fikir edinilebilir. Yumurtaliklari yeteri kadar calismayan veya menopozdaki kadinlarda FSH duzeyi yukselirken ostrodiol duzeyi duser.
Serum progesteron duzeyi olculerek o menstrual siklusta ovulasyonun (yumurtlamanin) olup olmadigi belirlenir. 28 gunluk bir menstrual siklusun 21. gununde kandaki progesteron duzeyi olculur, 30 nmol / L' nin (10 ng/ml) uzerindeki degerler ovulasyonun oldugunu gosterir.
Mynet
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)