Panik Bozuklugu Nasil Bir Hastaliktir?
Panik bozuklugu psikiyatristler tarafindan iyi bilinen ve cok sik gorulen bir rahatsizliktir. Oyle ki, toplum icinde herhangi 100 kisinin yaklasik 3-4� u bu hastaligi ya daha once gecirmistir ya da halen bu hastaligi yasamaktadir. Her yasta baslayabilmekle birlikte en sik 20-35 yaslari arasinda baslar. Kadinlarda, erkeklere gore 2-3 kat fazla gorulur.
PANIK ATAK TURLERI
1-Beklenmedik Ataklar: Nedensiz, birden ortaya cikan nobetler, Panik Bozuklukta bu tur ataklar vardir.
2-Duruma bagli olanlar: Korkulan bir kedi, kopek veya baska bir nesneyle yada bir durum karsiliginda ortaya cikar.
3-Durumsal yatkinlik gosterilen panik ataklar: Genellikle destekleyici bir etken vardir, ama her zaman panik olusmaz, ornegin araba kullanirken panik atak olusmaktadir, bazen araba kullandiktan sonra atak gecirmektedir...
Panik Atagin 13 bedensel bilissel belirtisi vardir. Bunlardan 4 tanesinin olmasi nobet icin yeterlidir cogunlukla 7-10 arasi belirti yasanmaktadir. Nobet hizli baslangiclidir, 10 dakikada zirveye cikar. Bazen yarim-veya bir saat surebilir.
Panik Ataginin Belirtileri Nelerdir?
Giysi katlari arasindaki kuru ve durgun havanin iyi bir isi izalatoru oldugunu belirten Dr. Ulkumen Rodoplu, �sapka giymek de isinin korunmasina yardimci olur� dedi.
Avrupa Acil Tip Birligi Baskan Vekili Uzman Doktor Ulkumen Rodoplu, yaslilar, bebekler ve hastalarin soguga daha az direncli oldugunu, alinacak onlemlerle soguktan korunmak gerektigini soyledi
Dr. Ulkumen Rodoplu, soguk havalarda vatandaslarin �donma tehlikesini� basit ilk yardim uygulamalariyla asabileceklerini belirtti.
Normal vucut isisinin 37 derece oldugunu kaydeden Dr. Rodoplu, vucudun, yenilen besinleri yakarak isisini sabit tutmaya calistigini soyledi.
Donma ya da donmaya yakin isilarda vucut isisinin dusmesine �hipodermi� denildigini kaydeden Dr. Rodoplu, soyle dedi:
�Yalnizca ayaklar, eller, kulaklar veya burun ucu gibi uc kisimlarin sogugun etkisiyle yaralanmasina �donuk� denir. Vucut isi kaybini ����bolizmayi artirarak (titreme) dengelemeye calisir. Soguk ortamdan uzaklasarak, ruzgardan korunacak yer aramak da isi kaybini azaltmanin bir yoludur. Giysi katlari arasindaki kuru ve durgun hava, iyi bir isi izolatorudur. Sapka giymek de isinin korunmasina yardimci olur.�
Hipodermi icin isinin donma noktasinda olmasina gerek olmadigini savunan Dr. Ulkumen Rodoplu, kisin evsiz kisilerde veya evlerinde yeterince isinmayanlarda da hipodermi gorulebilecegini savundu.
Yaslilar, bebekler ve hastalarin soguga daha az direncli oldugunu belirten Dr. Rodoplu, �Kisi soguk suya batirildiginda, hizla hipodermi gelisebilir. Vucut isisinin birkac derece dusmesi telafi edilebilir. Ama yasamsal organlarda isi 35 derecenin altina inerse, hipodermi olusmaya baslar� dedi.
DONMADA ILKYARDIM
Hipoderminin birinci evresinde vucut isisinin 32-35 derece arasinda oldugunu, titreme goruldugunu belirten Dr. Ulkumen Rodoplu, sozlerini soyle surdurdu:
�Ikinci evrede, 32 derecenin altinda titreme durur, kas hareketleri azalir. Oncelikle kucuk, ince kas hareketleri sona erer. Belirti olarak, titreme vardir. Kas hareketleri yavaslar ve isi dustukce durur. Uyku egilimi gorulur. Nabiz yavaslar ve zayiflar. Solunum yavaslar. Kalp ritmi bozulabilir. Dolasim ve solunum durabilir. Ilkyardim olarak, hastanin 20 derece civarinda oda isisina alinmasi, islak giysilerini cikarilmasi, kuru ve sicak battaniyelerle ortulmesi gerekir.�
Dr. Ulkumen Rodoplu, soguk havalarda donmanin yani sira soguk yaralanmalarina da sik rastlandigini bildirdi.
Soguk nedeniyle olusan yaralanmalarin cogunun vucudun acikta kalan yerlerinde oldugunu kaydeden Rodoplu, lokal yaralanmalarin siddetini etkileyen faktorleri de soyle acikladi:
�Maruz kalinan isi, ruzgarin hizi, siki giysi, ayakkabi ve dolasimi kisitlayan baska nedenler, yorgunluk, kotu beslenme, alkol veuyusturucu kullanimi ile hipodermidir. Hipodermide kan ic organlara cekilecegi icin, vucudun uc kisimlarinda soguk yaralanmasi riski artar. Alkol, ciltteki damarlari genisleterek gecici sicaklik hissine yol acar ama ayni nedenle soguk ortamda alkol aliminda dikkatli olunmalidir. En ciddi lokal soguk yaralanmasi olan donukta, dokular gercekten donar ve hucreler olur. Kangren gelisirse olu dokularin cerrahi olarak uzaklastirilmasi gerekir. Daha az zarar olussa da yarali bolumde kalici degisiklikler olacaktir.�
Ulke genelinde yasanan soguk ve yagisli hava beraberinde bircok saglik sorununu da birlikte getiriyor.
Her gun yuzlerce kisi acil servislere kol, bacak ve kalca kirigi nedeniyle basvurururken, bir yandan da solunum yolu enfeksiyonlarinda onemli bir artis gozleniyor. Enfeksiyonlar ozellikle, cocuklari, yaslilari, hamileleri, kronik saglik sorunlari olanlari olumsuz etkiliyor.
Kis mevsiminde soguk havaya uyum saglamak icin vucudun daha fazla enerji harcadigina dikkat cekiliyor. Bu enerji ihtiyaci karsilanmadiginda da vucut direnci dusuyor, enfeksiyonlara yatkin hale geliyor. Soguk kis iklimde yasayan ve yillarini geciren insanlarin soguk havaya uyumuyla iliman iklimde ve zaman zaman sogukta yasayan insanlarin uyumunun farkli oldugu belirtiliyor. Soguk, ozellikle akcigerin akut veya kronik tum hastaliklarini tetikler. Bronsit, astim gibi saglik sorunlari daha sik gorulur. Ayrica kronik bobrek ve diyabet hastalari, kalp hastalari, by-pass geciren kisiler asiri soguklardan cok daha fazla etkilenirler. Kisin ortaya cikan hava kirliligi de sogukla birlestiginde sorun buyur.
ZATURREYE DIKKAT
Kis mevsiminde artis gosteren ve iyi tedavi edilmediginde olume bile yol acabilen hastaliklardan biri de zaturre. Akcigerlerin iltihabi bir hastaligi olan zaturrede, akcigerlerde bulunan hava kesecikleri, iltihabi bir siviyla dolar. Akcigerlerin gorevi olan oksijen alis veris fonksiyonu bozulur, kanda oksijen duzeyi azalir. Bunlarin sonucunda hucreler normal fonksiyonlarini yerine getiremez ve hatta bu nedenle olum bile gorulebilir. Amerika�da bile halen olume yol acan hastaliklar arasinda zaturre altinci sirada yer aliyor.
Zaturreye neden olan faktorler
Zaturreye yol acan 30�un uzerinde mikroorganizma tanimlanmaktadir. Zaturrenin olusumunda bakteriler ve virusler onemli rol oynar. Bakterilerden kaynaklanan enfeksiyonlar yenidogan bebeklerden yasli kisilere kadar her yas grubunda gorulebilir. Alkolikler, yeni ameliyat olmus hastalar, kronik akciger ve kalp hastaligi olanlar ve bagisiklik sistemi zayiflamis kisilerde pnomoniye yakalanma riski daha yuksektir. Ates, titreme, oksuruk, sari veya yesil renkte balgam cikarma, gogus agrisi ve terlemeyle gelisir.
Zaturrelerin yarisi da viruslerden kaynaklaniyor. Viruslerden kaynaklanan zaturrelerin kisa surede iyilestigine dikkat cekiliyor. Ancak grip virusu agir zaturreye yol acabilir, altta yatan kalp , akciger hastaligi olanlarda ve gebelerde olum nedeni bile olabilir. Belirtileri ates, basagrisi, kuru oksuruk, kas agrisi ve halsizlik gibi gripal infeksiyonlarda gorulen belirtilerdir.
Zaturre tedavisi nasil yapiliyor?
Zaturre tedavisinde antibiyotiklerin yani sira agri ve ates icin parasetamol veya nonsteroid antiinflamatuvar ilaclar, balgam sokturucu ilaclar kullaniliyor. Eger hastanin kaninda oksijen duzeyi duserse oksijen tedavisi de oneriliyor. Genc hastalar, iyilestikten sonra 1 hafta icinde normal yasantilarina donebilirler. Orta yasli kisilerde eski sagliklarina kavusmalari ve kendilerini iyi hissetmeleri haftalari alabilir. Zaturre gripal infeksiyonlar sirasinda veya sonrasinda olusabildiginden grip asisi yaptirmak zaturreden de korunmayi saglar. Grip asisi senede bir kez sonbahar ayinda yapilir.
KIS HASTALIKLARINDAN KORUNMAK ICIN ONERILER
Kis mevsiminde enfeksiyonlar agir gectigi icin korunma tedbirlerine ozen gosterilmesinde yarar var.
 Yaslilarin, cocuklarin, kalp, astim, diyabet gibi saglik sorunlari olan kisilere havanin cok soguk oldugu gunlerde mecbur kalmadikca sokaga cikmalari onerilmiyor.
Giyime ozen gosterilmeli, soguktan koruyacak bicimde giyinilmesinin yanisira asiri terlememeye dikkat edilmeli.
Kis ve soguk diye fazla enerji almak iyi olur. Ancak asiri yagli yemek ve az hareket, kilo almaya neden olur. Bu yuzden ogunler muntazam yenilmeli. Sabah kahvaltilarina ve enerji verecek mevsim meyve ve sebzelerine de agirlik verilmeli.
Sogukta ozelikle hamileler mevsim hastaliklarina yakalanmamaya ozen gostermeli, toplu yerlerden uzak durmali, maske ile korunmali.
Astimi olanlarin ilaclarini duzenli almalari, mecbur kalmadikca disari cikmamalari, hava kirliliginden, soba ve komur etkisinden sakinmalari gerekiyor.
Kalp hastaligi olanlarin cok sogukta yurumemelerini oneriliyor.
Yuksek tansiyonu olanlarin da ilaclarini titizlikle kullanmalari, direnc artsin diye diyeti bozmamalari, tuzlu yememeleri buyuk onem tasiyor.
| |
Kis mevsimi, hastalik mevsimi
Kar, kis, soguk, nezle, grip, faranjit, bronsit ve zaturre gibi hastaliklari da beraberinde getiriyor. Ancak bu hastaliklardan korunmak elinizde
|
Omega-3, omega-6 yag asitlerinin iyi bir kaynagi olan keten tohumu, yuksek oranda cozunur ve cozunmez lif icerir, gogus, kolon, prostat kanserine karsi koruyucu olan lignanlarin kaynagidir.Gunde 1 yemek kasigi keten tohumu tuketilmesi yeterlidir. Hamile, emziren kadinlar ve kucuk cocuklarin ise kullanmamasi onerilir. Yeterli miktarda balik tuketmiyorsaniz (Omega-3 yag ihtiyacinizi karsilamak icin), hamur islerine de keten tohumu ekleyebilirsiniz. Keten tohumlari sert oldugundan dikkatli bir cignemede bile yeterince ogutulemeyebilirler, bu da yeterince sindirilmeden vucuttan atilmalarina sebep olur. Ogutulmus keten tohumunun sindirimi cok daha kolaydir. Keten tohumunu ogutmek icin karabiber veya kahve el degirmenleri ya da bu tip tohumlari ogutmek icin ozel olarak uretilmis elektrikli ogutuculer kullanilabilir.
Keten tohumu oda sicakliginda bir yil tazeligini korur. Ogutulmus keten tohumu ise 30 gun boyunca hava gecirmez kapakli bir kavanozda saklanabilir.
KETEN TOHUMUNUN YARARLARI Mide-bagirsak sorunlarina karsi iyi gelir.
Bagirsaklari yumusatir, kabizliga iyi gelir.
Kemikleri guclendirir. Ozellikle menopoz doneminde yararlidir.
Bagisiklik sistemini guclendirir.
Menopoza bagli sik�yetleri hafifletir.
Kalp-damar hastaliklarindan korur.
LDL Kolesterol ve Trigliserit seviyesini dusurur.
Yuksek tansiyonu dusurur.
Romatizmal hastaliklari onler.
Sinir sistemini guclendirir.
Hafizayi guclendirir.
Kan sekerini dengeler.
Konsantrasyon bozukluguna karsi iyi gelir.
Yaslanmaya bagli dikkat daginikligina karsi iyi gelir.
Haricen kullanilarak yaralarin cabuk iyilesmesini saglar.
Egzama ve sedef hastaliklarinda kullanilir.
Nasirlarda kompres olarak kullanilir.
Solunum yolu hastaliklarinda olumlu etki yapar.
Ruhsal bozukluklara karsi iyi gelir.
Oksurugu giderir.
Agiz boslugu, bogaz ve dis eti rahatsizliklarinda gargara olarak kullanilir.
Lifleri sanayide, ozellikle dokumacilikta kullanilir.
KETEN TOHUMU NASIL TUKETILIR? Kaynatilarak icilebilir.
Dovulerek, ogutulerek toz haline getirilebilir. Bir kasik agza atildiktan sonra arkasindan su icilebilir.
Kavrulmus olarak tuketildiginde daha lezzetli olur. Keten tohumunun cok ozel bir tadi veya kokusu yoktur, ama kavrulunca guzel bir tada kavusur.
Tohum seklinde tuketilecekse iyice cignenmelidir.
Sizler de mutfakta keten tohumunu el altinda bulundurarak, onu ogutulmus halde salatalariniza, yogurdunuza, muslinize serpebilir, firinda yaptiginiz hamur islerine katabilir, pilavdan corbalara, tatlilardan tuzlulara her yemeginizde kullanabilirsiniz. 
|
