|
ABD'de yapilan bir arastirma, bitkisel protein ve zeytin yagi gibi bitkisel yaglarla beslenmenin, tansiyonu ve kotu kolestrolu dusurdugunu ortaya koydu.
|  John Hopkins Universitesi Tip Fakultesi'nden Dr. Lawrence Appel, gunluk beslenme ihtiyacinin yuzde 10'unun bitkisel proteinler ya da doymamis yaglarla karsilanmasinin, tansiyon ve kotu kolestrolu dusurdugunu ve kalp rahatsizliklarina yakalanma riskini azalttigini acikladi.
Amerikan Tip Dernegi'nin yayin organinda cikan makaleye gore, bilim adamlari, buyuk tansiyonu 12-15.9 ve kucuk tansiyonu 8-9.9 arasinda degisen 164 kisiye, tumu doymus yag orani dusuk, sebze ve meyve agirlikli, protein, seker ve bitkisel yaglar iceren uc farkli beslenme sekli uyguladi.
Beslenme ile tansiyonda duzelme
Arastirmada, sirayla farkli oranlarda uygulanan uc farkli beslenme duzeninin ardindan alti haftada, bu kisilerin tansiyonlarinda belirgin bir duzelme ortaya cikti.
Arastirmacilar, bitkisel protein ve zeytinyagi gibi doymamis yag orani bakimindan daha zengin olan iki farkli beslenme seklinin, seker agirlikli beslenme sekline gore daha iyi sonuc verdigine de dikkat cekti.
Protein ve bitkisel yag agirlikli beslenme duzeni, tansiyonu ortalama yuzde 9.3, seker agirlikli beslenme duzeni ise yuzde 8 oraninda azaltiyor.
Arastirmada uc cesit beslenme duzeninin, tansiyon ve kotu kolestrol seviyesini yeterli derecede indirerek, kalp hastaliklari riskini de 10 yilda en az yuzde 16 oraninda azalttigi belirtildi.
|
|
Sabah erken saatlerdeki dis agrilari, ogleden sonraya gore dort kat daha guclu hissediliyor. Sabahin ilk saatlerinde kalp krizi gecirme riski daha yuksek. Tum bunlarin nedeni biyolojik saat�
|  Beynin hipotalamusunda yer alan bir grup sinir hucresi (biyolojik saat merkezi) butun yasam ritmini duzenliyor , cevreden gelen dongusel sinyalleri, ozellikle de gun isigi ile karanligi kaydediyor ve bedendeki dongusel biyolojik olaylari yonlendiriyor. Bu bolge, otomatik olarak uyku, tansiyon, vucut sicakligi, uyanma vb. pek cok yasamsal fonksiyonlarimizi ayarliyor.
Yirmidort saatlik dongulerle, vucudunuzdaki kan basinci, isi, hormon uretimi, ����bolizma hiziniz, alerjiye ve toksinlere karsi duyarliliginiz bile yukselip duser.Bagisiklik sistemimizin de gunluk bir ritmi var. Ornegin bakteriyel bir enfeksiyona yakalandigimiz zaman atesimiz genellikle ogleye dogru yukselir. Viruse bagli hastaliklardaysa aksama dogu ates yukselmesi olur.
Kisiden kisiye degisiklik gosteriyor mu?
Cocuk psikologu Herve Caci�nin 200 ergen uzerinde yaptigi bir arastirmanin sonucu. Ilkbahar ya da yazin dogan cocuk, uzun sure aydinlik gunlerde buyuyor. Bu da melatonin uretimini etkileyip ileride gece gec yatmayi sevecek olan bebegin noron baglantilarini sekillendiriyor. Ornegin, mart ya da nisan ayinda dogmussaniz, gececi olma sansiniz daha fazla. Gunduz insani iseniz, sabahlari kurdugunuz saat daha calmadan gozlerinizi acarsiniz. Cunku biyolejik saatinizin uyanma zamani gelmistir. Geceleri belli bir saatte uyku bastirir. Bu zaman dilimini atlatabildiniz mi daha uzun sure uyanik kalabilirsiniz.
Biyolojik saat nasil calisir?
06.00:Kortizon salgilanmasiyla organizma uyanir. Bu uyanma vucut icin kendini yavas yavas kalkmaya hazirlama isaretidir. ����bolizma hareketlenir ve o gunun isleri icin enerji ve protein hizmete hazir olur.
07.00: Vucut hala zayif bir safhadadir. Bu nedenle bu saatte spor yapmaktan kacinin. Cunku kalbe ve dolasima gereksiz yere yuklenilmis olur. Spor yerine guzel bir kahvalti edin, cunku sindirim organlari bu saatte iyi calisir: Karbonhidratlar bizim icin yararli olacak enerjiye cevrilir,geceleri ise yaga.
08.00:Bu saat seks icin en iyi zamandir, cunku bezler fazla miktarda hormon salgilarlar. Romatizmasi olanlar uzuvlarindaki agriyi gun boyu daha kuvvetli hissederler. Sigara tiryakileri icin de durum farkli degildir. Kahvalti sigarasi damarlari her zamankinden daha fazla daraltir ve zararlidir. Nikotinin insan sagligina en fazla zarar verdigi saattir.
09.00:Vucudun dinc, kuvvetli oldugu saattir. Herhangi bir hastalik icin igne olacaksaniz, bu en dogru zamandir. Ignenin ates ve sisme gibi yan etkileri ender olarak gorulur. Vucudumuz rontgen isinlarina karsi daha direnclidir. Rontgen cekimi icin en uygun zamandir.
10.00: Organizma simdi faaliyete, harekete hazir durumdadir: Fazla enerjiktir, vucut en yuksek isisina ulasmistir, verimliligimiz en ust duzeydedir. Kisa sure bellegi iyi durumdadir. Insan yaratici ve dinamik olur. Fakat dikkat edilecek nokta sudur:Saat on, on iki arasi enfarktus olaylarina sik rastlanir.
11.00: Vucudumuzun tam formunda oldugu bir saattir. Kalp ve dolasim o kadar zinde durumdadir ki, yapilan muayenelerde kalpteki bir bozukluk gozden kacabilir. Verimli olmaya programlanmisizdir. Sanki savasa hazir durumda gibiyizdir. Hazir cevabizdir ve ozellikle hesap isleri, matematik odevleri rahat ve iyi bir sekilde hic zorlanmadan yapilabilir.
12.00: Vucudun dinlenmeye ihtiyaci vardir. Dikkat azalir ve uyku basar. Midedeki asit miktari fazlalasir (hatta bir sey yemesek bile), beyindeki kan azalir, cunku kan sindirim organlarini desteklemesi icin mide tarafindan kullanilir. Ogle uykusu uyuyabilen kiside istatistiklere gore enfarktuse yuzde 30 oraninda az rastlanir.
13.00: Vucut formdan bir hayli dusmustur. Verimlilik gun ortalamasinin % 20 asagisindadir. Butun organlar en alt duzeyde calisir. Sadece safra, ogle yemegini hazmettirmek icin faaliyettedir.
14.00: Kendimizi bitkin hissederiz, cunku tansiyon ve hormon duzeyi dusmustur. Dis hekiminden korkan kisi doktordan bu saatte randevu almalidir. Cunku bu saatte aciyi daha az hissederiz. Lokal anestezi uzun sure devam eder (30 dakika). Sabahlari bu sure 12 dakika, aksamlari ise 19 dakikadir.
15.00:Yeni islere hazir olun. Enerjimiz geri gelmistir, bellegimiz tam formundadir. Ikinci kez verimlilige yaklasiriz, gerci bu verimlilik sabahkinden azdir.
16.00: Spor faaliyetleri icin en iyi saattir. Tansiyon ve dolasim cok iyi durumdadir. Antrenmanlar icin de en iyi zamandir. Asit onleyici ilaclarin etkisi bu saatte cok iyidir.
17.00: Organlarin faaliyeti ust duzeydedir. Kuvvetimiz artar, oksijenin harcanmasi fazlalasir. Bobrekler ve mesane ozellikle cok calisir. Tirnaklarin ve sacin en cabuk uzadigi zamandir. Fakat mide ulseri olan hastalar icin durum kritiktir. Ogleden sonra gec saatlerde ve aksamin ilk saatlerinde midedeki asit miktari fazlalasir.Saat 17'ye dogru mide kanamasindan dolayi hastanelere gelenlerin sayisi artar.
18.00: Aksam yemegi icin iyi bir saattir: Pankreas bu saatte ozellikle aktiftir. Karaciger bile alkole karsi her zamankinden daha hosgorulu ve dayanikli sayilabilir.
19.00: Tansiyon ve nabiz genelde bu saatte tembellesir. Bu nedenle; tansiyonu dusuren ilaclar konusunda dikkatli olmalisiniz. Bu ilaclar tehlikeli olabilirler. Sinir sistemi uzerinde etkili olan ilaclarin tesir derecesi de bu saatte oldukca fazladir.
20.00: Karacigerdeki yag duzeyi duser ve harcanmis kan kalbe tekrar her zamankinden daha fazla akar. Alerjisi olanlar ve astimlilar ilaclarini bu saatte almalidirlar. Etkisi hemen gorulur. Antibiyotikler de az dozda alinsa bile etkileri en ust duzeyde olur.
21.00: Sindirim organlarinin gunluk gorevi sona ermistir. Davetleri sevenler dikkatli olmalidirlar. Yenen her sey midede sabaha kadar hazmedilmeden kalir. Ve bu durum tehlikelidir. Kalan yemekler bagirsak sahasindaki mukozaya hucum eder. O yuzden bu saatte ozellikle kilolu olanlar yemek konusunda dikkatli davranmalidirlar.
22.00: Bu saatte vucudumuzun polisi akyuvarlar ozellikle aktiftir. Sayisi azaltilmasi gereken ilaclar icin bu cok elverisli bir saattir. Bu ilaclar yanlis zamanda alindigi takdirde enfeksiyon tehlikesi fazlalasir. Sigara icenler de son sigaralarini icmelidirler, cunku bu saatten sonra vucut nikotin gibi zehirleri daha zor atar.
23.00: Organizma gun boyunca aktif bir sekilde faaliyet gosteren stres hormonu salgilamasini durdurur. Bu saatte sakinlesiriz, rahatlariz, gevseriz. Tam dinlenme saatidir. ����bolizmanin faaliyeti en alt duzeydedir. Tansiyon, kalbin frekansi ve vucudun isisi duser. Gebelerde dogum sancilari cogu zaman bu saatte olur. Cunku sanciya neden olan hormonlarin salgilanmasi ust duzeydedir.
24.00:Uyudugumuz sirada deri hucreleri durmadan calisir. Gunduzde oldugundan daha sik bolunurler. Ilk ruya safhasi bu saatte baslar ve ilk yarim saat icinde ruya gormeye baslariz.
01.00: Verimliligimiz en alt duzeydedir. Bu saatte hala calisanlar hata yaparlar, dikkat son derece azalir. Cunku vucut kendini uyumaya programlamistir. Kisa surede en derin uykuya dalinir.
02.00:Araba surenler bu saatte dikkatli olun. Yolda olanlar arabayi cok dikkatli surmelidirler. Cunku gorme zayiflar, gorunenlere karsi tepki yavaslar. Bu nedenle trafik kazalari da bu saatte olur. Vucudumuz soguga karsi asiri derecede hassastir. Cabuk usuruz. Fakat derimiz aciya karsi fazla hassas degildir.
03.00:Bedensel ve ruhsal olarak karanlik bir safhadir bu. Melatonin hormonunun salgilanmasi bizi tembellestirir ve oldukca kararsiz yapar. Intihar edenlerin sayisi fazlalasir.
04.00: Stres hormonundan enerji kazaniriz. Enfarktus krizleri saat dort ile alti arasinda ozellikle fazladir. Cunku tansiyon oldukca fazla yukselir, kalp damarlari cabuk gerilir. Hamile kadinlar icin de degisik bir durumdur bu. Cunku yapilan arastirmalara gore bebekler daha cok saat dort ile bes arasi dunyaya gelir.
05.00:Bu saatte vucuttaki erkeklik hormonu cok fazla salgilanir. Stres hormonunun konsantrasyonu bizi faaliyete gecirmistir. Bu hormon gunduz degerinin tam alti katina cikar. Yani hormon salgilamasi en ust duzeye cikmaya hazirlanmaktadir. Vucudumuz harekete gecer, kaybolan enerji yeniden geri gelir. Artik yeni bir gune baslamak icin vucudumuz hazirdir.
|
|
Amerika Birlesik Devletleri'nde yapilan bir arastirmada, sisman kategorisine girmeden fazla kilo sahibi olmanin, gercekte insanlarin yararina olabilecegi ortaya cikti.
|  Amerikan Hastalik Kontrol Merkezi'nce yapilan arastirmada bu kisilerin; zayif, normal kilolu, sisman ya da ileri derecede sisman kisilerden muhtemelen daha uzun yasayacaklari ortaya cikti.
Arastirmanin sonuclariysa, Amerikan Tip Birligi'nce yayimlanan derginin son sayisinda yer aldi.
BEDEN KUTLE ENDEKSI (kg) � (boy)�=BKE
18,5'tan kucuk= Zayif
18,5-25 arasi= Normal
25-30 arasi= Fazla kilolu
30-40 arasi= Sisman
40'tan buyuk= Asiri sisman
Agirliginiz kilogram cinsinden boyunuz ise metre cinsinden yazilmalidir (Or: Agirlik 70kg, boy 1,70m)
Amerikali bilim adamlari; 1970, 80 ve 90'li yillarda yapilan uc farkli arastirmanin sonuclarini derledi.
Bu noktada, bir insanin kilogram cinsinden agirliginin, boyunun karesinin metre cinsinden degerine bolunmesiyle hesaplanan 'Beden Kutle Endeksi'nden (BKE) yararlanildi.
Endeksi 18,5'tan asagi olanlar zayif; 18,5-25 arasinda olanlar normal kilolu, 25-30 arasi olanlar fazla kilolu, 30-40 arasi olanlar sisman, 40'in uzerinde olanlar da ileri derecede sisman olarak nitelendirildi.
Arastirmacilar, endeksleri 25 ila 30 arasinda degisen 'fazla kilolu' kisilerin omurlerinde azalma olmadigini tespit etti.
Dahasi en uzun yasayan kisilerin de, 'Beden Kutle Endeksi' 25 olan, yani normal kiloyla fazla kilo sinirinda bulunanlar oldugu ortaya cikti.
Bilim adamlari temkinli Amerikali bilim adamlari arastirmalarinda 30 yillik bir sureci ele almalarina ragmen, zaman icinde sismanlikla baglantili olum riskinin azaldigini tespit etti.
Bilim adamlarina gore, insanlarin daha saglikli olmalari ve kalp hastaligi gibi sismanlikla baglantili hastalilarla ilgili olarak tedavi gormeye baslamalari, bu durumun nedenleri olabilir.
Amerikali bilim adamlari daha once yaptiklari bir arastirmada da, sismanlik sorununun mevcut duzeyde seyri halinde, ortalama omrun 4 ila 9 aya arasinda azalabilecegini hesaplamislardi.
Gerek 1980, gerekse de 1990'li yillarda, Amerika Birlesik Devletleri'nde, sismanlarin orani yuzde 50 artti.
Bilim adamlari bu trendin devami halindeyse, ortalama omrun bir sure sonra 2 ila 5 yil arasinda azalabilecegini vurguluyor.
Pensilvanya'daki Geisinger Saglik Sistemi adli kurulustan Doktor William Cochran, 'fazla kilolu kisilerin daha uzun yasayabilecegini belirten yeni arastirmanin sonuclarinin kafalari karistirabilecegini soyledi.
William Cochran "Bence bircok seyde oldugu gibi arastirmanin sonuclari karisik. Dogru da her zaman, siyah ya da beyaz degil." dedi.
Cochran sozlerini soyle surdurdu: "Ancak su konuda herhangi bir sorun yok: Sismanlik sizin icin iyi degil." Ingiltere'de erkeklerin beste birinin ve kadinlarin dortte birinin sisman olduklari saniliyor.
Ulusal Sismanlik Forumu'ndan doktor David Haslam, "Son arastirmanin sonuclari uzerinde dusunmek gerekir" diyor ve ekliyor:
"Her ne kadar daha fazla sismanlasak da, saglikli yasama daha fazla onem verilen bir toplumda, sismanligin etkisi azalabilir |
|
| Cogu kisiyi etkileyen uykusuzluk, tedavi olunmazsa buyuk sorunlara neden olabiliyor. |  Alman Hastanesi Noroloji uzmanlarindan Dr. Aydan Sarp, uykusuzlugu 'uykuya dalma, uykuyu surdurme ve sonlandirmaya iliskin bozukluklara bagli olarak uykunun dinlendirici olmamasi' olarak tanimladi.
Uykusuzlugun pek cok soruna yol acabilecegini belirten Uzm. Dr. Sarp, "uykusuzluk, ertesi gune dinc baslayamama, gun boyu suren yorgunluk, unutkanlik, yapilan ise dikkatini verememe, verimliligin azalmasi, sinirlilik hatta depresyona bile neden olabilir" dedi.
Uzm. Dr. Aydan Sarp, uykusuzlugun cok sayida nedeninin bulundugunu anlatti:
"Strese duyarlilik ve psikiyatrik sorunlar uykusuzlugun ana nedenleri arasindadir. Fazla miktarda ve aksam saatlerinde cay, kahve, kolali icecekler tuketilmesi ile alkol kullanimi da uykusuzluga neden olur.
Vardiyali calisma, uykuya dalamamanin aliskanlik halini almasi, uyku haplarinin uzun sure kullanilip sonra aniden kesilmesi, yatak odasinin gurultulu ve aydinlik olmasi ile uykuda solunum bozukluklari, huzursuz bacak sendromu ve agrili hastaliklar da uykusuzluk yapan baslica sorunlardir."
Uzm. Dr. Aydan Sarp, bir aydan fazla suren uykusuzluk ve gunduz uyanik olunmasi gereken saatlerde kisinin kendisini yeterince dinc hissetmemesi durumunda doktora basvurulmasi gerektigini anlatti:
"Doktor ayrintili bir gorusme ile uykusuzlugun nedenini cogu kez ortaya cikarir ve yardimci olur.
Bazi durumlarda ise uyku bozukluklari doktoru ile gorusmek ve uyku laboratuvarinda uykunun incelenmesi de gerekli olabilir.
Uykusuzlugun nedeni ortaya cikarilmamissa, doktora danisilmadan uyku haplarinin kullanilmasi yarardan cok zarar verir."
Uzm. Dr. Aydan Sarp, iyi bir uyku icin yapilmasi gerekenleri de tavsiye etti:
- Yataginizi yalnizca uyumak ve cinsel iliski icin kullanmaya calisin.
- Yatak odanizi calisma odaniz gibi ya da televizyon izlemek icin kullanmayin.
- Eger yataga girdiginizde gundelik uzuntuler ve sikintilar aklinizi kurcaliyor, elinizde olmadan dusunmeye basliyorsaniz, kendinize baska bir 'uzulme saati' ayirin.
- Aksam yemeginden sonra yarim saat kadar problemlerinizi ve ulasabildiginiz cozumleri yazarak dusunun, sorunlari yatma saatine tasimayin.
- Yataga yattiginizda 10-15 dakikada uyuyamamissaniz uykunuz tekrar gelene dek baska bir odaya gidin televizyon izleyin veya bir seyler okuyun.
- Yatakta uyumak icin gecirdiginiz zamani azaltin.
- Doktorunuz uykusuzlugunuza neden olacak herhangi bir hastalik bulamadiysa, daha az uyku size yettigi halde daha uzun uyumanizin gerekli oldugunu dusunerek uyumaya calisip kendinizi yormayin.
|
Dikkat!!! Stroke (inme) Bir toplantida bir hanim dusuyor ve arkadaslarina birseyi olmadigini soyluyor. Tokezledigini saniyorlar, ustune basina ceki duzen verip oturtuyorlar. Biraz sarsilmis gorunuyor ancak aksamin geri kalan kismini da eglenerek geciriyor. Daha sonra kocasi tum dostlarini arayarak esinin hastaneye kaldirildigini bildiriyor ve esi sabaha karsi vefat ediyor. Meger "inme" stroke gecirmis. Norolijistin soyledigine gore boyle bir durumda hasta 3 saatin icinde getirilebilseymis, durumu duzeltebilirmis. Bir insanin stroke gecirmekte oldugu nasil anlasilir:! 1. Tebessum etmesini isteyin. 2. Iki kolunu birden kaldirmasini isteyin. 3. Basit bir cumle soylemesini isteyin : Bugun hava gunesli... gibi Bunlardan birini yapamiyorsa hemen acil i arayin!
|
